НИМА ЕДИНГИЗ, УСТОЗ?

НИМА ЕДИНГИЗ, УСТОЗ?
НИМА ЕДИНГИЗ, УСТОЗ?


Нуфузли университет. У ерда ўзини кўрсатиш учун турли тадбирларда иштирок этиш яхши натижа бериши аниқ. Яна кимсан — шоир деган номингни эшитганларнинг ҳурмати бошқача-да. Устозлар ҳам иззатни ўхшатишади. Аммо негадир бу иззатнинг илдизи сессияга бориб қуриб қолаверади. Ростиям шу-да, тўртта қофияли шеринг учун ким сенга сессияда ало баҳо қўяр экан?

Майли, шерни четга сурайлик, аммо гуруҳ сардориманку, ҳеч йўқ-са, шунинг иззати бордир? Афсус, бошқаларни билмадиму мен ҳеч сардорлигим ортидан сессияда рўшнолик кўрмаяпман-да. Э, ҳа балки ўзим уддабуронлик қилолмаётгандирман. Ахир иқтисод фани домламнинг "Бешга беш”, деган жумласининг мағзини чақолмай, қовун тушурганим каби бошқа фан домлаларининг ҳам илмоқли гапларини тушунмай қолаётгандирман.

Ҳа, бунисига ҳам майли. Аммо деканатнинг этибори бошқача, мана, яна ҳурмат билан чақириб кетишди дарсдан. Ҳозиргина сессияда фойдаси тегмаётган шоирлигимнинг довруғи ректоратгача борган эканку, мен бўлсам, бечора шерларимни беписанд қилибман.

Мана обрў! Демак, хатнинг давомини ўқиймиз: "Ватан” номли шери университетлар ўртасида ўтказиладиган байрам тадбири учун мусиқага туширилади. Ушбу тадбирга, хусусан шернинг қўшиқ бўлишидаги таҳрир жараёнига муаллифнинг ўзи кўмаклашиши сўралади”. Оҳ-ҳо, етарлича обрў-ку!

Бу тадбирга тайёргарлик жараёнига ёлғиз бориб бўлмайди. Бирор яқин ўртоғимни олиб бораман, ахир мени шеримни мусиқага солишаётганини ўзим овоза қилиб юришим ноқулай-ку! Муҳими, минг азоб билан тоғамни ҳомийликка кўндириб, нашриётнинг ҳисоб-рақамига пул ташлатганим, ўша пулни "Тушмаган”, дея мени чув туширишга уринган бирам чиройли муғомбир аёл — нашриёт раҳбарига элликта шеримни китоб қилишга топшириб, ўчакишганим учунми ёки "мендан кетгунча...” қилибми, атиги йигирматагина шеримни худди бир-биридан нусха олингандек хира қилиб босганидаги аҳволим кўз олдимга келди-ю, бир хўрсиниб, катта ишни қойиллатган одамдек, кўксимни кўтариб қўйдим.


Эртаси куни сира оғзида гап турмайдиган ўртоғим билан чўнтагимда гўё умрбоқий сатрлар битилган ноёб битикларни олиб юргандек гердайиб, биттагина китобчамни олиб, тадбир тайёргарлиги бўлаётган университет майдончасига бордим. Эҳ-ҳе, бир-биридан чиройли қизлар рақс тайёргарлигини кўряпти шекилли. Мусиқа ҳам ёмонмас, ҳамма жўрликда "Тупроғим ўзинг”, дейиши ёқди. Ахир бу менинг шерим сўзлари-да!

Ҳаммаси яхши-ю, лекин шу раққосаларни рақсдан хабари йўқлиги кўринишдан балқиб турган эркак киши тайёрлантираётгани ажабланарли. Айниқса қўлида сегаритани чуқур тортиб, "Бу-ҳу”, деб йўталишидан менку кулгимни босдим, аммо ўртоғимнинг бунга журати етмаслигини билмаган эканман. Нимаси кулгили, дерсиз?

Йўталиш олди чекилган сегаретанинг тутуни бутун бошли катта қоринни силкитиб, кўтариб туширишини кўриш кулгили бўларкан. "Бу-ҳу”, мана яна йўталиб қўйди қоринбой рақс устаси.

— Келинглар, йигитлар кимсизлар? — бизга этибори тушиб, дағал овозда сўради раққос ака.

— Бизни чақиртиришган экан, шеримни қўшиқ қилибсизлар, — дедим олижанобларга хос қараш билан.

— Э, ҳа айтдим, бу қаерда кўрганман бу йигитни деб. Ахир китобчанг, борку менда, расмингни кўрганман, — деди муҳтарам раққос ака!

"Китобча”, дедими беписанд қилиб? Керак бўлса, шу китобчадаги шеримнинг куйига йигирмата қиз-ўғилни ўйнатиб турибди-ю, тағин беписанд қилишини қаранг!

— Сен мени устоз деб бил, мана шу шерингни мен танладим тадбир учун, — деди томдан тараша тушгандек раққос ака! — "Бу-ҳу” — яна йўталиб.

Ўлай агар кулиб юбораман ҳозир, қорнини худди атайин кўтариб-тушираётганга ўхшайди. Э, ҳа бу одамнинг юзи кимни эслатади десам, Отеллонинг ўзи-ку!

— Қисқаси буни ювишимиз керак, — энди ўзи ташлади томдан тарашани Отелло ака!

— Нимани ювишимиз керак? — дедим тушунмай. Шу "ювиш”, деган сўзни талабага айтиш шартми айни пайтда? Ошқозонни кири қолмаган ўзи.

— Китобчангни-да, — деди Отелло ака салобатли қарашлар билан.

Худди "керакмас”, десам, "Рўмолчанг қани”, дея бўғиб қўядигандек туюлди Отелло ака. Ўқишдан тушлик қилмай келавердик, хаёлий оғишлар шундан бўлса керак.

— Китобим чиққанига икки йил бўлди, — дея олдим гўё кўп гапирсам ошқозоним оғзимдан чиқиб кетадигандек бўлиб.

— Биласанми, иккита шер танловга қўйилган эди. Бири сеники, иккинчиси улуғ шоир Сирож Нарзулланики. Мен эса сенинг шерингни танлагандим. Сирож Нарзулла "Келиб-келиб шу мишқининг шерини танлайсизларми”, деб хафа бўлиб қолди. Шунинг учун сен мени устоз, деявер. Розилигим билан ўсасан ҳали, — деди Отелло ака!

— Ҳа, балки, — дея олдим худди ошқозоним гапиргандек.

Этасига бирор жойда китобни "ювиш”га келишдик. "Ювиш” бўлса, "ювиш”-да, шундай инсон таклиф қилса, рад этиш ярашмас.

— Яхши жой танлабманми, уйимнинг ёнгинасида, харажат қилиб узоқларга бориш шартми, дедим-да, — бу Отелло аканинг уйини топиш учун ўртоғим билан яхшигина йўлкира харажат қилиб келганимизда айтилган биринчи гап эди. Бизни уйимиз ҳам университетга яқин бўлгани учун талабалик чиптасини олмасдик.

— Ҳа, яхши жой, — деб қўйди ўртоғим.

— "Бу-ҳу”, — бу одамнинг кўтариб юргани қорин эмас, ўпка бўлса керак. Йўталишини қаранг!

— Келгунларингизча овқат буюртирдим. Тўрттадан шашлик, биттадан сомса ва кетидан бир кело товуқ гўшти, — оғиз кўпиртириб айтди Отелло ака.

Талабага бу шоҳона таомлар жаннатнинг бир куни билан тенгдек экан.

— Тур сен бориб бир шиша ароқ олиб кел, — менга буюрди устоз Отелло.

"Хўп”, деб бардан сўрасам, ароқ учун аввалдан тўлов бўларкан, устозга бир қараб қўйдиму, охирида ҳисоб-китобни қилганида айтаман, деб олавердим.

— Китобчангни олиб келдингми, қани бер, — дея қўлига ручка олиб китобимга узундан-узоқ тилак бита бошлади устоз.

Кейин китобимни буклаб, ароқни пиёлага у орқали қуя бошлади.

— Мана буни "ювиш”, дейди билдингми ука? — деди устоз.

"Лекин китобни расво қилди-да, ўзи кам нусхада чиқаргандим”, деди ичимдаги овоз.

Секин-секин илмоқли гапларни тушуниб бораётганимдан хурсандман ўзимча. Жаноби Отелло ака роса кўп режиссёрлик ишларида қатнашганини айтиб чарчамасди. Қойил қолганимиз, орада икки шиша ароқни ўзи ичиб, бир қути сегаритани тугатди.

— "Бу-ҳу”, — гап бошлаш олди. — Энди турамиз яхши ўтирдик.

— Ҳа раҳмат устоз сизга, иззат қилиб меҳмонга чақирдингиз, — дедим шоирона такаллуф билан.

— Ҳа, сен ўсадиган йигитсан. Бор ҳисоб қилиб чиқ, — дея чўнтагини кавлай бошлади устоз.

Бунча буюртмалар ва салобатли кўриниш бежизга эмас экан-да. "Мен ҳам пулдор бўлсам мана шундай сахийлик қилиб юраман. Анчадан бери бундай овқатлар емасдик”, ўзимча ўйладим устознинг чўнтагидан қўлини чиқаришини кутиб.

— Бора қол, кетамиз энди, — деди Отелло ака чўнтагидан гугуртни олиб сигаретини ёқаркан.

— Э, пул-чи, — дедим.

— Китобни ювдик, устозингнинг розилигини олиш учун келдинг-ку, пулинг йўқми, — деди Отелло ака.

— Менда пул кам, қайтишимизга етади, холос, — дедим елка қисиб кулгисини тия олмаётган ўртоғимга қараб.

— Э бу нимаси? — устоз шердек нара тортди столга уриб. Ўша лаҳзада у шишаларни бўшатишга қодир шердек туюлди, холос.

— Чўнтагингиздагиларни чиқаринглар, шарманда қилдинглар-ку, қолганини ҳал қилиб чиқаман, — деди устоз отсиз эгарда ўтирган ҳаваскорга ўхшаб ва қўлимиздан учта сомсага етадиган пулни оларкан, жаҳл билан тамаддихона раҳбарини қидириб кетди.

Отелло ака раҳбарнинг хонасига кириб, нималарни гапирди билмадигу, "бу-ҳу”, деган овоз кучайган ва тезлашган эди. "Қўлимиздан нима ҳам келарди”, деб кутиб турганимизда, раққос ака уст-бошини тўғирлаб, "Ҳал қилдим”, дея мағрур юриб келарди. Мен эса яна бир илмоқли сўз — "ювиш”нинг маносини шу пайтгача тушунмаганимдан афсусланиб турсам, беихтиёр Отелло аканинг қоп-қора юзига оқимтир бўлиб ботган бармоқ изларига кўзим тушди.

Демак, устоз биз билан шашлик, товуқ гўшти, сомсагина эмас, тамаддихона раҳбарининг насия эвазига "илтифотли” шапалоғини ҳам татиб кўрган кўринади.

— "Бу-ҳу”, паспортимни олиб қолишди, эртага пул олиб келишни унутманглар... — дея олди "устоз”. 

КЕЛИНИМНИНГ КАСОФАТИ… (Вокеа реал хайотдан олинган)

Орзи хола умр йолдоши рахматли Мехмонкул бува билан яшаб он битта фарзанд тугди. Биронтаси турмади. килмаган ирим-сирими, чопмаган табиби колмади. Умид килаверди, катнайверди оша табибларга. Охири, он иккинчи болиб мана шу Олмасвойи тугилиш арафасида Худонинг мархамати биланми, яхши бир туш корди. Тушида бир топ окка оранган чоллар Орзи холани...

Мусофирлик айб эмас (Мусофирлар тилидан ёздим)

...

🌱🌹​​ИЙМОН қадрини биламизми?

Бир даъватчи домла ҳикоя қилади: Америка вилоятларидан бирида қайсидир бир мавзуда маъруза қилаётган эдим, маърузам асносида бир киши ўрнидан турдида: - Домла, бу кишига калимаи шаҳодатни айтдириб, талқин қилиб юборсангиз, – деб, ёнида ўтирган америкалик - сариқдан келган кишига ишора қилди......

Айгокчилар дунйоси: «Кизил ансамбл»

… У ташкил килган айгокчилар тармоги иккинчи жахон уруши йилларида бутун Овропани камраб олган еди. Гестапода уларни «кизил ансанбл» (капелла) деб номлашарди. Ушбу айгокчилик тармогининг коп сонли алокачилари озларини пионина созандалари, бошликларини еса уста капелистерлар деб аташарди. … Иккинчи жахон уруши йиллари барча даврлар ва халкларнинг...

«Усмонийлар империяси тарихи» туркумидан: «СУЛТОН СУЛАЙМОННИНГ ҲЕЧ КИМ ТАНИМАЙДИГАН ОПАСИ…»

Бу аёл ҳақида машҳур сериал «Муҳташам юз йил»да ҳам ҳеч нарса дейилмаган. Тарихда эса у мавжуд фигура. Тарихий манбаларда ёзилишича, Хафса Хоним Султон исмли бу аёл усмонийларнинг ўнинчи султони Сулаймоннинг тўнғич опаси ҳисобланган. У яничарлар орасида алоҳида ҳурмат ва эътиборга эга бўлган....

Мусофирлар такдири.... (4 кисм)

Муродалини “уйланганлиги ва болалик ” булгани хакидаги гап тез орада бутун кишлокка таркалди. Хаммадан кутса хам Муродалидан кутишмаганди бундай ишни. Онаси кишлокни намунали оилаларидан булган Нуриддин муаллимни кизи Наргизага совчиликга бориб турганди. Наргиза Муродалидан икки ёш кичик, Муродали уни ёшлигидан “кузни тагига” олиб юрганди......

КЕЛИН, СИЗНИ ЖУДА ЯХШИ КЎРАМИЗ!

Таҳририятга келаётган мактублар ранг-баранг. Кимдир қувончини бўлишган, яна кимдир янгиликлар ҳақида сўзлаган, бошқаси дардини айтган. Ана шундай хатлардан бири бизда чуқур эҳтиром уйғотди. Мактубни қайнопа йўллаган. Яни, унинг келинига бўлган ҳурмати, меҳри баён этилган. Улар гарчи қайғу исканжасидаги аёллар бўлса-да, ҳар иккиси ҳам ибрат қилиб...

Воз кечилганлар – улар ким?

Психологияда шундай тушунча бор: воз кечилганлар, кераксизлар. Воз кечилганлик дастури киши онгостига ёзилиб қолади ва кейинчалик турли муаммоларга сабаб бўлиши мумкин. Шу ўринда савол туғилади: кераксизлар – улар ким? Бу тоифага кирувчилар қуйидагилардир:...

ВЬЕТНАМ

Вьетнамдаги урушдан кейин уйига қайтадиган бир аскар Сан Францискодан қўнғироқ қилди: - Она, дада, уйга қайтаяпман, аммо сиздан бир нарсани илтимос қилмоқчиман. Ёнимда бир дўстимни ҳам олиб бормоқчиман. - Майли ўғлим, келақолсин....

МУШТИПАР…

ҚАБРИСТОНДА Толиб устига қора мармартош ўрнатилган қабрга яқинлашиб оҳиста чўккалади. Ўзи билан олиб келган икки донагина атиргулни марҳума онасининг бош томонига қўяркан, беихтиёр кўзлари ёшланиб, оғир хўрсиниб қўйди. Айни дамда унинг қалбида алам ва қасос ўти шу қадар аланга олган эдики… Азбаройи ғазабланганидан тишлари ғижирлаб-ғижирлаб қўярди....

Фикр қўшиш