«Усмонийлар империяси тарихи» туркумидан: «АЖАЛДАН ҚОЧИШ» «ЎЙИН»И…

«Усмонийлар империяси тарихи» туркумидан: «АЖАЛДАН ҚОЧИШ» «ЎЙИН»И…
«Усмонийлар империяси тарихи» туркумидан: «АЖАЛДАН ҚОЧИШ» «ЎЙИН»И…


Усмонийлар империяси даврида султоннинг ишончини оқлаб, кутилмаганда жиноятга йўл қўйган вазир ўлимга ҳукм қилинган. Аммо ажалидан қочиш учун вазирга биргина имконият ҳам берилган. У сарой бош боғбонига етказмасдан югуриб қоча билса, қатл бекор қилинган.
Ўлимга ҳукм этилган вазирни бош боғбон билан юзлаштиришган. Салом-аликдан сўнг музлаган шарбат кубоги тақдим этилган. Агар шарбат ранги оқ бўлса, бу султон уни авф этганидан далолат берган. Қизил рангда бўлса, қатл маросими албатта ижро этилади. Қизил рангни кўргандаёқ вазир жонҳолатда қочиши лозим бўлган.


Вазир боғ бўйлаб қочиши, бош боғбон етиб олишига йўл қўймаслиги лозим эди. Уни ҳарамнинг деразаларидан кузатиб туришган. Вазир қочиб саройнинг бошқа томонидаги балиқ бозори дарвозасигача етиши талаб этилган. Агар вазир бош боғбонга етказмасдан ўша дарвозагача ета олса, қатл бекор қилинган. Афсуски, кўп ҳолларда ёш ва навқирон бош боғбон вазирдан олдин дарвозага етиб келиб, уни қўлида ипак арқон билан қарши олган. Шу ўринда бир нарсани эслатиб ўтиш жоизки, бош боғбон лавозимидаги йигитнинг вазифаси аслида жаллодлик бўлган. Бош боғбон лавозими унга шунчаки расмиятчилик учун бериб қўйилган.

Шунга қарамай, айрим вазирлар қатлдан қутулишга ҳам эришган. Масалан, Хожи Солиҳ-Пошша деган вазир бош боғбондан олдин дарвозагача етиб бориб, қатлдан қутулиб қолган. Ҳатто, уни кейинчалик султон вилоятлардан бирига губернатор этиб тайинлаган.

Адабиёт Муаллими

Ўзининг айтишига кўра «нафис адабиёт муаллими» ўртоқ Боқижон Бақоев оғилга кириб таби хира бўлди: сигирнинг қулоғига яна кана тушибди! Канадан ҳам кўра сигир унинг аччиғини келтирди: канани терай деса қўймайди — бошини силкийди, пишқиради. — Ҳайвон! Сигир эмас, ҳайвон! — деди оғилнинг эшигини қаттиқ ёпиб. — Ҳайвон! Хотини Мукаррам ҳовлида...

Нияти ёмон келиннинг жазоси

Янги келин бало чикди. Чирой-буёк, ширинкалом билан эрнинг бошини айлантириб, онага карши куйди, бу билан «остонаси тилло уй»нинг янги бекаси кимлигини исботлаб куйди узича......

МУШУКЛАРНИНГ СУЛТОНИ (ҳажвия)

Маллача момомнинг айтишича, мен крутой қизлардан эканман. "Вой, момо, менинг қизлигим қоптими? Анави оғзингдан қонинг келгур қозоқи малла неча марта номусимга теккан. Мана, энди тўртта болага она бўлэ-эб ўтирибман.”, десам, маллача момо кулиб: "Вой ўзимнинг султоной қизим-эй, бир шоирнинг "Ойдай тўлишган жувон қиздай ширин бўларкан” деган шерини...

Чингизхон ким бўлган? Ёхуд уни улуғлашдан кимлар манфаатдор?

Тарихнинг ахлат қутиси бўлмайди, дейишади. Бироқ, ҳар бир тузум тарихни ўзига мослаштириб ёзади. Бу тарихий ҳақиқат. Шу пайтга қадар бизнинг ҳам тарихимиз, тарихий шахсларимизга турлича ёндашувлар, турли "бурчаклар” остидан қараб келинди. Бугун ҳам тарихимизни айрим мавҳум саҳифаларига "тузатишлар” киритилмоқда. Бу албатта яхши. Аммо......

Сўнгги сабоқ

Ўша куни эрталаб мактабга жуда ҳам кеч қолаётган эдим; муаллимдан танбеҳ эшитишимни ўйласам юрагим орқага тортиб кетарди. Устига -устак мосе Амел биздан аввалги дарс мавзусини - сифатдошларни сўрамоқчи эди. Мен эса яримта сўз ҳам ёдламаганман. Бир зум хаёлимга дарсга кирмасдан сайр қилиб юриш фикри келди....

ҚИССАДАН ҲИССА: “ЭЧКИ ВА ПОДАЧИ…”

Подачи адашиб қолган Эчкини подага қайтариб келиш учун роса қидирибди. У ҳуштак чалибди, сурнай чалибди. Аммо буларнинг фойдаси бўлмабди: орқада қолиб кетган Эчки бу товушларга аҳамият бермабди. Охири, подачи унга тош отибди, Эчкининг шохи синибди. Шунда подачи Эчкидан бу ҳақда хўжайинига айтмасликни илтимос қилибди....

ШАЙТАНАТ… (4-қисм. Биринчи китоб)

Хамдамнинг таклифини ойлаб коришга улгурмай депара ички ишлар болими бошлиги капитан Мирсултонов кириб келди: — От айланиб козигини топаркан. Биздан кутулиб бопсиз! — у шундай деб Зохид билан кошколлаб коришди. — Яхши, яхши. Ишни озимиздан бошлаганингиз, яхши болибди. кийналмайсиз. Мана, бу йокда биз бор. Бориб коргандирсиз? Нима килмокчисиз? —...

ДАДАМНИ ҲЕЧ ҚАЧОН ТАШЛАБ КЕТМАЙМИЗ...

Бугунги ҳикоя қаҳрамонини яхши танимайман. Шу кунларда бир дардлашиб қолгандик, доим кулиб юрадиган аёл катта юрагини очди. Унинг сабри мени ўйга толдирди. Меҳр—оқибатли инсоннинг ҳаёти сизни ҳам мулоҳаза қилишга чорласа керак, деган умидда унинг ҳикоясини чоп этдик....

Эрнинг айёрона хийласи

Эр аёли билан каттик, айтишиб аразлашиб колди. Аёл аразлади - ю эри билан гаплашмай куйди. Орадан бироз вакт утиб кек гинасини унутган эр аёлига суз котди......

«Усмонийлар империяси тарихи» туркумидан: «ҚУЛЛИКДАН СУЛТОН ДАРАЖАСИГА ЕТА ОЛГАН КАНИЗАК»

Усмонийлар империяси тарихида ақлан заиф подшолар ҳам яшаб, ҳукмронлик қилгани кўпчиликка аён. Шундайлардан бири султон Аҳмаднинг ўғилларидан бири Иброҳим эди. У болаликдаги жаллодлар ташрифидан қўрқиш туфайли ақлан заиф ҳолатга етган. Шунга қарамай, ягона меросхўр сифатида империя тахтини эгаллай олган. Султон Иброҳимнинг севимли канизакларидан...

Фикр қўшиш