O'gay singil

O'gay singil

Normat xotini Xayri bilan ajrashdi-yu, baloga qoldi. Xayri qasdma-qasdiga ishxonasiga borib arz qildi, ishdan haydattirdi. Tog‘a-yu, aka-ukalarini chaqirib, ming bir tuhmatlar bilan kissasidagi oxirgi chaqasigacha olib qo‘ydi. O‘z uyidan sharmandalarcha quvib chiqardi. Normat xuddi boshi berk ko‘chada qolgan bandadek boshi g‘ovlagancha begona shahar ko‘chalarini kezishga, biror boshpana qidirishga, ijara haqini to‘lash uchun pul ishlab topishga majbur edi. Bir oycha shu taxlit kun kechirdi. Mardikor bozorda ish ham hadeganda topilavermas, ba’zida quruq qo‘l bilan qolib ketishiga to‘g‘ri kelardi. Oxiri hammasi joniga tegdi. Kutilmaganda qishloqdagi yolg‘iz singlisi Tursunoy tushib qoldi.
«Ota-ona o‘tib ketgan bo‘lsa, — o‘yladi Normat kissasidagi pullarni xomcho‘t qilarkan. — Qarindosh-urug‘lar ham haligiday yo‘q hisob. Boriyam mana shu ahvolimda yuzini ters burishi tayin. Yaxshiyam singlim borakan. Harqalay, jigar, kuyadi, qayg‘uradi, tashvishimni qiladi. Agar manavinaqangi holatda qolganimni eshitsa, yig‘layverib pishib qolsa kerak. Ha, singlimnikiga boraman, uch-to‘rt kun bo‘lsayam ko‘ngil yozaman, dam olaman, zora boshimga tushgan balolar biroz unut bo‘lsa. Aks holda jinni bo‘lib qolish hech gapmas…»
Shu kuniyoq Normat shahardagi katta bozorga kirib, mayda-chuydalar xarid qildi. «Mozorbosdi harqalay, — ko‘nglidan o‘tkazdi u. — Jiyanlarning qo‘liga tutqazsam xursand bo‘lishadi…»
Puli borib-kelishdan ortib yana ijara haqiga ham yetardi. U tavakkal avtobusga o‘tirdi-yu, taksilar turadigan yoqqa jo‘nadi.
Vaqt shomga yaqinlashganda, Normat singlisining hovlisiga kirib bordi. Atrofdagi mirzateraklar, behi, olma daraxtlari ko‘zni yashnatardi. U singlisi, kuyovi bilan so‘rashgach, o‘sha daraxtlarga bir muddat tikilib turdi. Boshqa payt bo‘lsa, dildan yayrab, hayratini singlisi Tursunoy bilan albatta baham ko‘rgan bo‘lardi. Afsuski, tashvish, armon hayratga yo‘l bermadi. Yashillik Normatning ko‘nglini battar g‘ashlantirdi. Bu ham yetmagandek, kuyovi Solivoy sira o‘zgarmabdi. Yov qarashi, gumonli savollar berishi qolmabdi. Bu ham Normatning dardiga dard qo‘shib og‘ir xo‘rsindi-yu, darvozaxonadagi temir karavotga cho‘kdi. Shu tobda singlisi ichkariga joy to‘shayotganmi, ahyon-ahyonda eri bilan pichirlashgani qulog‘iga chalinib qolardi.
«Singlimning omadi bor ekan, — ko‘nglidan o‘tkazdi Normat bosh qashib. — Sovuqqon bo‘lsayam kuyov uyim-joyim deydi. Asosiysi ham shu-da! Qaniydi meniyam shunday hovlim, hurmatimni joyiga qo‘yadigan oilam bo‘lsa. Do‘ppini osmonga otib yashardim, albatta. Afsus…»
— Aka, ichkariga kira qolaylik, — singlisi ichkaridan chiqib kelib xayolini bo‘ldi. Normat xuddi askar kabi dast o‘rnidan turdi-yu, asta ichkari uy tomon odimladi. Solivoy allaqachon dasturxon qarshisida o‘tirar, ikki farzandini navbatma-navbat erkalatardi. Shundagina Normatning yodiga shaharda olgan mayda-chuydalar tushdi.
— Singlim, jiyanlarga boyagi qand-qurslarni bersang-chi, — dedi asta kuyovining ro‘parasiga cho‘karkan. — Xursand bo‘lishadi-da! Atayin oluvdim.
— Keyin yeyishar, — dedi eriga o‘g‘rincha qarab olib Tursunoy. — Siz… Haligiday… To‘rga o‘tmadingiz-da!
— To‘rda nima qilaman? — dedi Normat Solivoyning qilig‘i asabiga tega boshlaganidan qovoq uyib. — Mana shu yer ham teshib chiqmaydi.
— Aka, — nihoyat qizchasini bir chetga yotqazib tilga kirdi Solivoy. — Ko‘pga keldingizmi?
— Nimaydi? — so‘radi Normat kuyovga jahd aralash tik boqib. — Tinchlikmi?
— Y-yo‘q… Tinchlik… — dedi Solivoy kalovlanib. — Shunchaki… Haligi… Kennoyim bilan ajrashibsiz, uy-joyni boy beribsiz deb eshitib… S-siz ko‘nglingizga olmang! Ha endi… So‘raganning aybi yo‘q-da, aka!..
Normat indamadi. Shundoq ham kuyovining muddaosini tushungandi. Iloji boricha sir boy bermaslikka urinib majburan jilmaydi va dasturxondagi nonning bir bo‘lagini qo‘liga oldi.
Bunisi holva ekan. Kuyov nimanidir bahona qilib bolalarini yetaklagancha ko‘chaga chiqib ketgach, Tursunoyning gapi o‘tib tushdi.
— Aka, meni yomon ko‘rmang-u, — har galgidek ko‘zida yosh g‘iltillab gap boshladi singlisi. — Erimning fe’lini bilasiz. Uyingiz buzilganini eshitgandanoq meni sizdan qizg‘ona boshladi. Bu yerda ko‘p qolasiz deb o‘ylab joni chiqquday bo‘lyapti. Nima qilay? Men ayol

bo‘lsam! Unga bas kelib nima topaman? Ikki bolam bo‘lsa…
— Sen sira siqilma, — dedi Normat bu gaplar ko‘ksini naq teshib o‘tayozgan bo‘lsa-da, yana o‘zini bosib. — Men hammasini tushunaman. Senikida bir minut ham qolmayman. Jinni bo‘lganim yo‘q jigarimning oilasiga sovuqchilik tushirib. Ana, tuman markaziga borsam, hayhotday mehmonxona bor. Shunchaki… Sizlarni sog‘inib keluvdim-da, singlim! Sen sira ko‘z yosh qilib o‘zingni qiynama! Bo‘pti, yaxshi o‘tiringlar! Yaxshi kunlarda ko‘rishaylik iloyim!..
Tursunoy ortiq bir so‘z demadi. Normatni tashqarigacha kuzatdi-yu, darhol o‘zini ichkariga oldi.
Normat katta yo‘l bo‘ylab ketib borardi-yu, deyarli hech narsani idrok eta olmasdi. Quloqlari ostida faqat bir so‘z. Singlisining «Erim meni sizdan qizg‘ona boshladi», degan birgina gapi jaranglardi. Shu yoqimsiz, haqoratga yo‘g‘rilgan jumlalar miyasida aylangani sayin g‘azabi qo‘zg‘ar, qo‘yib berishsa, Solivoyni xumordan chiqquncha do‘pposlar shashti bor edi.
«Endi nima bo‘ladi? — o‘ylardi u tevarakka hissiz nazar tashlab. — Tug‘ishgan singlimnikiga sig‘madim. Sig‘maganim ham uyoqda qolib, ochiqchasiga haydaldim. Balo kelsa botmonlab kelishi shu bo‘lsa kerak. Bundanam battari bo‘lmaydi. Shu maraz o‘tgan yili ham oyoqlarimni o‘pib, izimni ko‘zga surishga hozir-u nozir edi. Mana, ishsiz, oilasiz, vatansiz qolganimni eshitiboq, to‘nini teskari kiyibdi. Nima bo‘lgandayam kuyov yov ekan-da! Do‘stlik qilmas ekan-da! Bu-ku mayli. Buyog‘iga nima qilaman endi. Shaharga jo‘navorish ham ko‘ngilga sig‘maydi. To bobom, buvijonimning qabrini ziyorat qilmaguncha, ko‘zimga hech narsa ko‘rinmaydi. Demak, tuman markazidagi mehmonxonaga borishim kerak. O‘sha yerda bir-ikki kun yashab, bolaligim o‘tgan ko‘chalarda to‘yib aylansam, bas. Keyin imi-jimida jo‘nasam yarashadi. Biroq mehmonxonada, o‘sha atrofda tanishlar ko‘rib qolsa-chi? Nima deyman? Qanaqa bahona to‘qiyman? To‘xta, Manzuranikiga borsam-chi? Uyam erining gapiga kirib haydab solarmikan yo? Yo‘q, unday qilishi… Darvoqe, Manzura o‘gay singil-ku menga! Otasi boshqa bo‘lsa… Tug‘ishganim nima qildi-yu, o‘gay nima qilardi?!. Achinarmidi? Hecham-da! Bo‘lib o‘tgan gaplarni eshitsa, ustimdan kular boplab!.. To‘g‘ri, shu kungacha Manzuradan yomonlik ko‘rmaganman. Ko‘rishib qolsa, atrofimda poyi-patak bo‘lardi. Yomonimni yashirib, yaxshimni oshirardi. Ammo… Otasi o‘z ta’siriga tushirib olgan bo‘lsa-chi? Xuddi o‘gay otam kabi menga o‘qraysa-chi? To‘ng‘illab bersa-chi?.. Yo‘q, nima bo‘lgandayam bir bosh suqib o‘ta qolaman. Vaziyatga qarayman. Sal qaltisligini sezsam, yaxshilikchasiga, obro‘yim borida jo‘nab qolaman. Ana unda mehmonxonadan bo‘lak ilinj qolmaydi…»
Normat tanish ko‘cha ro‘parasiga yetganda, tavakkal o‘sha tarafga burildi…
Yanglishibdi, Manzura Normatning mahzun hikoyasini eshitib, bir muddat unsiz yig‘ladi. Ora-sirada Normatga yer ostidan achinish, mehr aralash qarab oldi. Lekin qaraganini sezdirmadi. Oraga jimlik cho‘kkachgina shosha-pisha ko‘z yoshlarini yengiga artdi-da, Normatga qaynoq choy uzatdi.
— Xafa bo‘lmang-u, ammo bekor boribsiz opamnikiga, — dedi u yer chizib. — O‘sha yaramas erining qanaqaligini bilardingiz-ku! Nega to‘g‘ri menikiga kelavermadingiz?..
Bu savolga javob qaytarish Normat uchun juda mushkul edi. O‘rtaga «tug‘ishgan», «o‘gay» degan so‘zni aralashtirishdan, bilib-bilmay xato qilishdan juda cho‘chiyotgandi. Oldiniga nima deyishni, o‘zini qanday oqlashni bilmay garangsidi. Lekin… Bo‘lmadi. Oxiri yorildi.
— Qara, Manzura, — dedi tomorqa tarafga bosh burib, jo‘xorizorni o‘ychan kuzatarkan. — Tursunoy… Haligiday… Tug‘ishgan, jigar bo‘la turib shunday dedi. Bu, axir…
— Men o‘gaymanmi?..
Normat Manzuraning qo‘qqisdan bergan savolini eshitdi-yu, a’zoyi badani uvishgan kabi bir necha o‘n soniya tosh qotdi. Manzura esa hanuz undan javob kutib javdirardi.
— Bu nima deganing, ahmoqqinam? — dedi Normat nihoyat sal o‘zini o‘nglab. — Kim seni o‘gay dedi?
— Deb ham ko‘ring-chi, — dedi Manzura Normatning ko‘zlariga tik boqib. — O‘sha kundanoq qaytib betingizga qaramayman.
— Qo‘y, unday dema! Sen bilan biz bir qorindan talashib tushgan aka-singilmiz. Zinhor bu so‘zni og‘zingga olma, singlim!..
— Aka, boshingizga shuncha tashvish tushibdi. Endi hech bo‘lmasa bir hafta dam oling, asablaringizgayam dam bering! Oti o‘chsin unaqalarning! Mana,

​​uyimning to‘ri sizniki. Ketguningizcha o‘zingiz yoqtirgan ovqatlarni pishirib beraman. Sizday akamni mehmon qila olmasam, nima qilib yuribman bu dunyoda yashab? Xo‘sh, qolasizmi?
Normat o‘gay singlisining so‘nggi so‘zlarini eshitib, xuddi jonsiz murda kabi qotib qolgandi. Yo‘q, shu tobda faqat jismigina qimirlashdan, harakatlanishdan mosuvo edi. Qalbi esa yum-yum yig‘lardi. Ko‘z o‘ngida sobiq xotini, u ayttirib kelgan qarindoshlarning haqoratga qorishiq gaplari, beo‘xshov qiliqlari, kamsitilishlar, bosh egishlar, yakkayu-yolg‘iz singlim deb yurgan jigari Tursunoyning yer chizgancha tilga ko‘chirgan so‘zlari marjondek tizilgani sayin xo‘rligi kelar, dunyoni boshiga ko‘tarib dod solishdan bazo‘r tiyilardi…
Normat beixtiyor ko‘zlari jiqqa yoshga to‘lgan ko‘yi Manzuraga yaqinlashdi-yu, asta yelkasidan quchdi va titroq aralash shivirladi:
— Jinnivoy, sen menga o‘gay emassan! Bizlarning oramizda o‘gay yo‘q. O‘gaylikning oti o‘chsin, jon singlim! Men hammalaringizni yaxshi ko‘raman. Sizlarning borligingizga shukr qilaman! Iloyim o‘zimning Manzura singlimga ko‘z tegmasin!

Xulosa o‘rnida:Aziz akajonlar siz uchun nafaqat uyi to‘ridan, balki jonidan kechishga tayyor singil-opalar bor shuni unutmang!

Fikr qo'shish