Ulug’bekning g’oyib bo’lgan kutubxonasi yohud Sharqning yechimi topilmagan jumbog’i

Ulug’bekning g’oyib bo’lgan kutubxonasi yohud Sharqning yechimi topilmagan jumbog’i
Ulug’bekning g’oyib bo’lgan kutubxonasi yohud Sharqning yechimi topilmagan jumbog’i


Kutubxonalar qadimda antik davr madaniyatining butun ilmini o’zida mujassam etgan manba hisoblangan. Uni donishmandlik xazinasi, fikrlar makoni deya ta’riflashar edi. Qadimda kutubxonalar ko’p bo’lgan, biroq ularning ko’pchiligi dushmanlar tomonidan yo’q qilingan, ba’zailari esa shunchalik mohirlik bilan berkitib qo’yilgan-ki, hali-hanuz topib bo’lmaydi.

O’z davrining buyuk sarkardasi Amir Temur Samarqandning nomini butun dunyoga yoyib, uni arxitektura va madaniyat markaziga aylantirdi. Sarkarda yurishlardan o’ljalar bilan birga Kichik Osiyodan, Turkiya, Hindistondan qimmatbaho kitoblarni olib kelar edi.

Amir Temurning vafotidan keyin uning imperiyasi ikkiga bo’lindi: Hirotni sarkardaning o’g’li Shohruh boshqargan bo’lsa, Movaraunnaxrda Shohruhning o’g’li Ulugbek hukmronlik qildi. Ulug’bekka bobosidan kutubxona ham meros bo’lib qoldi.

Ulug’bek o’rta asr davrining ma’rifatli hukmdorlaridan biri edi. U o’z atrofiga Qozizoda Rumiy, Ali Qushchi kabi sharqning buyuk olimlarini yig’gan edi. Katta davlatning hukdori bo’lishiga qaramasdan Ulug’bek umrining asosiy vaqtini ilmiy ishlarga bag’ishlar va ko’p vaqtini o’zi qurdirgan observatoriyada o’tkazar edi.


Otasining o’limidan keyin Ulig’bek Timiriylar sulolasining yagona hukmdori bo’ldi. Uning ilm bilan shug’ullanishi ko’pchilikka yoqmas edi. Ulug’bekka qarshi fitna uyushtirildi, dushmanlar hatto uning o’g’lini ham o’z tomonlariga og’dirib oldilar.
Yaqinlashib kelayotgan fitnani sezgan Ulug’bek hukumat tepasiga keladigan jaholat vakillari uning yaratgan ilm maskanini vayron qilishlarini bilar edi. Rasadxona yo’q qilinish arafasida edi, ammo kutubxonani qanday bo’lmasin saqlab qolish kerak edi. Olim o’z fikrini shogirdi Ali Qushchiga bildirdi, u esa buning yo’li borligini aytdi. Ali Qushchi Kesh qishlog’idan bo’lgan, shu qishloq yaqinida tog’da ko’plab g’orlar borligini va o’sha yerda kitoblarni yaxshilab berkitib qo’yish mumkinligi ham qo’shib o’tdi. Ulug’bek shunday qildi ham – bir necha yuz tomdan iborat kitoblar sandiqlarga joylanib, yashirin ravishda olib ketildi.
Buning orasida 1449 yilda Samarqandda fojiali voqealar sodir bo’ldi. Ulug’bek hiyonatkorona o’ldirildi, uning rasadxonasi vayron qilindi. Ustozining o’limidan keyin Ali Qushchi ham Turkiyaga o’tib ketdi. Aytishlaricha, u o’zi bilan birga kitoblarning ozgina qismini olib ketgan, qolgani esa maxfiy berkitilgan joyda qolib ketdi. Ali Qushchi Movaraunnaxrga boshqa qaytib kelolmadi, kitoblarning berkitilgan joyini esa faqatgina u bilar edi. Shu tariqa kutubxonaning izlari ham yo’qoldi, uning joylashgan joyi hozirda ham Sharqning yechimi topilmagan jimbog’i bo’lib qolmoqda.

2020 yilga Ramazonda og‘iz yopish va ochish vaqtlari

2020 yil 24 apreldan boshlab O‘zbekiston musulmonlari ham dunyoning boshqa mamlakatlaridagi musulmonlar singari Islomning to‘rtinchi arkoni bo‘lmish ro‘za ibodatini ado eta boshlaydi. 2020 yil uchun Toshkent vaqti bo‘yicha Ramazon taqvimini hamda Ro‘za tutish (saharlik, og‘iz yopish) va Iftorlik (og‘iz ochish) duolarini ham taqdim etadi......

Dunyodagi eng taniqli brendlar o'rin egallagan logotipidan 10 ta makon

Ushbu maqolada biz sizga qaysi joylar taniqli brendlarni ilhomlantirganligini ko'rsatamiz....

Qizil rangli lab bo’yog’i kimlarga yarashadi?

Odatda qizil tusli lab bo’yog’ini bachkanalik deya hisoblashadi. Ammo bu fikrni hato ekanligini hatto jahon tendensiyalari tasdiqlaydi. Bu atrofdagilar e’tiborini jalb qiluvchi rang, shu bois bunday yorqin rangli lab bo’yog’i bilan nimani moslab kiyish, nimani esa kiyish mumkin emasligini bilib olish lozim....

Karantin haqida quvnoq hazillar

Hurmatli, qo’shnilar! Axlatlarimni o’g’irlamanglar, iltimos! Axir men ham ko’chaga chiqishni xohlayman!...

Issiq kunlarda qaysi kosmetika vositasi havfli sanaladi?

Yuz terisi ob- havo o’zgarishlariga nihoyatda ta’sirchan. Ayniqsa yoz faslida quruq havo va shamol teri yog’lanishi yoki quruqlashishiga olib kelishi mumkin. Bunday muammolarni bartaraf etishda kosmetik vositalardan foydalanish mumkin. Ammo jaziramada pardoz qilishning o’z qoidalari mavjud....

Eng yirik jonivorlar haqida

Oddiy suratlarda mitti bo’lib tuyuladigan aslida esa juda ulkan timsoh, ayiq, ilon va boshqa jonivorlar haqida ma’lumotlar jamladik. Marhamat ular bilan tanishing!......

Dunyodagi eng qimmat brendlarning reytingi e'lon qilindi

Internet tarmoqlarda dunyodagi eng qimmat va nufuzli global brendlarning reytingini e'lon qildi...

XX asrning birinchi yarmidagi eng kassabop bo’lgan film haqida 6 ta qiziqarli ma’lumot

Margaret Mitchellning kariyerasidagi yagona va muvaffaqiyatli kitob "Shamollarda qolgan hislarim". Rejissyorlar Viktor Fleming, Jorj Kukor va Sem Vud tomonidan suratga olingan film juda ajoyib kassa, ko'plab "Oskar" mukofotlarini qo'lga kiritdi va kinoteatrlarga tashrif buyurish bo'yicha barcha rekordlarni yangiladi....

Muzlatgichda saqlash tavsiya etilmaydigan 7 mahsulot

Mahsulotlar buzilmasligi uchun ularni muzlatgichga qo'yish kerak degan fikrga odatlanib qolganmiz. Biroq, bu fikr har doim ham to’g’ri deya olmaymiz. Bizning kundalik iste’molimizdagi ba'zi mahsulotlarni muzlatgichda saqlash tavsiya etilmaydi. Ularning qaysilar ekanligiga qiziqayotgan bo'lsangiz, maqolamizga diqqatingizni qarating!......

Uydagi suvaraklardan samarali halos bo’lish yo’llari

Tunda qorningiz ochqab, oshxonaga chiqdingiz-u, kutilmagan mehmonar tashrifidan tabingiz hira bo’ldi. Suvaraklar! Boz ustiga suvaraklar tatib ko’rgan yeguliklarni tashlab yuborishdan o’zga chora ham yo’q! Shunday ekan quyidagi maslaxatlarimizning bari ushbu zararkunandalarni daf qilish borasida bo’ladi....

Fikr qo'shish