Ulug’bekning g’oyib bo’lgan kutubxonasi yohud Sharqning yechimi topilmagan jumbog’i

Ulug’bekning g’oyib bo’lgan kutubxonasi yohud Sharqning yechimi topilmagan jumbog’i
Ulug’bekning g’oyib bo’lgan kutubxonasi yohud Sharqning yechimi topilmagan jumbog’i


Kutubxonalar qadimda antik davr madaniyatining butun ilmini o’zida mujassam etgan manba hisoblangan. Uni donishmandlik xazinasi, fikrlar makoni deya ta’riflashar edi. Qadimda kutubxonalar ko’p bo’lgan, biroq ularning ko’pchiligi dushmanlar tomonidan yo’q qilingan, ba’zailari esa shunchalik mohirlik bilan berkitib qo’yilgan-ki, hali-hanuz topib bo’lmaydi.

O’z davrining buyuk sarkardasi Amir Temur Samarqandning nomini butun dunyoga yoyib, uni arxitektura va madaniyat markaziga aylantirdi. Sarkarda yurishlardan o’ljalar bilan birga Kichik Osiyodan, Turkiya, Hindistondan qimmatbaho kitoblarni olib kelar edi.

Amir Temurning vafotidan keyin uning imperiyasi ikkiga bo’lindi: Hirotni sarkardaning o’g’li Shohruh boshqargan bo’lsa, Movaraunnaxrda Shohruhning o’g’li Ulugbek hukmronlik qildi. Ulug’bekka bobosidan kutubxona ham meros bo’lib qoldi.

Ulug’bek o’rta asr davrining ma’rifatli hukmdorlaridan biri edi. U o’z atrofiga Qozizoda Rumiy, Ali Qushchi kabi sharqning buyuk olimlarini yig’gan edi. Katta davlatning hukdori bo’lishiga qaramasdan Ulug’bek umrining asosiy vaqtini ilmiy ishlarga bag’ishlar va ko’p vaqtini o’zi qurdirgan observatoriyada o’tkazar edi.


Otasining o’limidan keyin Ulig’bek Timiriylar sulolasining yagona hukmdori bo’ldi. Uning ilm bilan shug’ullanishi ko’pchilikka yoqmas edi. Ulug’bekka qarshi fitna uyushtirildi, dushmanlar hatto uning o’g’lini ham o’z tomonlariga og’dirib oldilar.
Yaqinlashib kelayotgan fitnani sezgan Ulug’bek hukumat tepasiga keladigan jaholat vakillari uning yaratgan ilm maskanini vayron qilishlarini bilar edi. Rasadxona yo’q qilinish arafasida edi, ammo kutubxonani qanday bo’lmasin saqlab qolish kerak edi. Olim o’z fikrini shogirdi Ali Qushchiga bildirdi, u esa buning yo’li borligini aytdi. Ali Qushchi Kesh qishlog’idan bo’lgan, shu qishloq yaqinida tog’da ko’plab g’orlar borligini va o’sha yerda kitoblarni yaxshilab berkitib qo’yish mumkinligi ham qo’shib o’tdi. Ulug’bek shunday qildi ham – bir necha yuz tomdan iborat kitoblar sandiqlarga joylanib, yashirin ravishda olib ketildi.
Buning orasida 1449 yilda Samarqandda fojiali voqealar sodir bo’ldi. Ulug’bek hiyonatkorona o’ldirildi, uning rasadxonasi vayron qilindi. Ustozining o’limidan keyin Ali Qushchi ham Turkiyaga o’tib ketdi. Aytishlaricha, u o’zi bilan birga kitoblarning ozgina qismini olib ketgan, qolgani esa maxfiy berkitilgan joyda qolib ketdi. Ali Qushchi Movaraunnaxrga boshqa qaytib kelolmadi, kitoblarning berkitilgan joyini esa faqatgina u bilar edi. Shu tariqa kutubxonaning izlari ham yo’qoldi, uning joylashgan joyi hozirda ham Sharqning yechimi topilmagan jimbog’i bo’lib qolmoqda.

Dunyodagi eng taniqli brendlar o'rin egallagan logotipidan 10 ta makon

Ushbu maqolada biz sizga qaysi joylar taniqli brendlarni ilhomlantirganligini ko'rsatamiz....

Kuz fasli haqidagi qiziqarli faktlar

Ko'pchilik kuzni yilning eng romantik davri deb hisoblaydi, barglar sarg’ish va qizil tusga kirib, derazalarga yomg'ir urila boshlaydi. Ammo bu fikrga qo'shilmaydiganlar ham yo'q emas, chunki kuz juda mashaqqatli yig'im-terim davri. Qanday bo'lmasin, yilning bu fasli, boshqalari singari, o'zgacha go'zal....

Insonga kuch beruvchi 9 ta omil

O’ziga ishongan, haqiqatdan ham kuchli insonlarni maqsadga erishish uchun ortiqcha harakatlar ajratib turmaydi. Murakkab vaziyatlardan baland ko’tarilgan bosh bilan chiqish, shuningdek kam yo’qotib, ko’p foyda olish qobiliyati asosan hayotga bo’lgan aniq nigoh va sodir bo’layotgan voqealarga nisbatan munosabatlarga bog’liq....

Dunyo tillari haqida qiziqarli faktlar

Dunyoda juda ko'p millatlar mavjud va ularning barchasi turli tillarda gapirishadi. Bundan tashqari, bitta mamlakat ichida o'nlab va hatto yuzlab turli millatliodamlar bor, shuning uchun mahalliy aholi qo'shnilari bilan aloqa qilish uchun birdaniga bir nechta tillarni bilishi kerak. Tillar ham bir joyda to'xtamaydi, juda tez rivojlanadi. Ushbu...

Yaltiroq yonoqlardan xalos bo'lish va yuzning shaklini o'zgartirish uchun 8 ta mashq

Mashg'ulot haqida gap ketganda, biz kamdan-kam hollarda yuzni eslaymiz. Yonoq, tananing har qanday boshqa qismi singari, mashqlarni bajarish uchun jismoniy mashqlar kerak. Garchi genetika bizning tashqi qiyofamizga sezilarli ta'sir ko'rsatsa va siz Anjelina Jolining o'tkir yonoqlari bor-yo'qligini oldindan aniqlasangiz ham, yuz mushaklarini...

2019 yilgi zakot, fitr sadaqa va fidya miqdori

O'zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo xay'atining 2019 yilgi zakot, fitr sadaqa va fidya miqdori bo'yicha QARORI  O'zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo xay'atining milodiy 2019 yil (xijriy 1440 yil) uchun ZAKOT nisobi 1 gramm tilloning bugungi kunda bozorlarimizdagi o'rtacha narhi 200 000 (ikki yuz ming) so'm ekanligini e'tiborga olib, zakot...

Shri-Lanka: diqqatga sazovor joylar va ular haqidagi qiziqarli ma’lumotlar

Quyida Shri-Lanka haqidagi qiziqarli ma’lumotlar va uning so’lim maskanlari haqida aytib o’tamiz. Marhamat, ular bilan tanishing! Shri Lanka so’zi Sanskrit tilidan tarjima qilinganida “Hudo nazari tushgan joy” degan ma’noni beradi....

"O'SPIRINLIK" YoLG'ONI.

"O'SPIRINLIK" YoLG'ONI. Xozirda 14 yoshdan 20 yoshgacha bo'lgan yoshlarni " o'smirlar" deyiladi. "O'smirlik" bu g'arbga oid termin bo'lib yoshlarning beboshligini xaspo'shlash maqsadida o'ylab topilgan. Islomda esa buyuklikka erishish uchun yosh cheklanmagan. Ummatimiz yoshlariga boqing, ular nelar qilishmagan: 1. Abdurraxmon Nosir. 21 yosh. Uning...

O’rik va uning foydali jihatlari

O’rikning yangi uzilgan, quritilgan, ishlov berilgan ko’rinishlarida ishlatish insonning umumiy holatiga o’z ijobiy aksini ko’rsatadi. Ayniqsa, yurak-qon tomir kasalliklari, oshqozon ichak tarakti va ortiqcha vazndan aziyat chekuvchi insonlar o’rikka jiddiy e’tibor qaratishlari tavsiya etiladi....

Ro’zg’orda asqotuvchi 7 tavsiya

Har bir ayolning uy tozaligi borasida o’z sir asrorlari bor. Ammo bunday “mahorat”ga ega emaslar ham bor. Quyidagi tavsiyalarimiz sizga uy sarishtaligida qo’l kelishiga aminmiz....

Fikr qo'shish