Ulug’bekning g’oyib bo’lgan kutubxonasi yohud Sharqning yechimi topilmagan jumbog’i

Ulug’bekning g’oyib bo’lgan kutubxonasi yohud Sharqning yechimi topilmagan jumbog’i
Ulug’bekning g’oyib bo’lgan kutubxonasi yohud Sharqning yechimi topilmagan jumbog’i


Kutubxonalar qadimda antik davr madaniyatining butun ilmini o’zida mujassam etgan manba hisoblangan. Uni donishmandlik xazinasi, fikrlar makoni deya ta’riflashar edi. Qadimda kutubxonalar ko’p bo’lgan, biroq ularning ko’pchiligi dushmanlar tomonidan yo’q qilingan, ba’zailari esa shunchalik mohirlik bilan berkitib qo’yilgan-ki, hali-hanuz topib bo’lmaydi.

O’z davrining buyuk sarkardasi Amir Temur Samarqandning nomini butun dunyoga yoyib, uni arxitektura va madaniyat markaziga aylantirdi. Sarkarda yurishlardan o’ljalar bilan birga Kichik Osiyodan, Turkiya, Hindistondan qimmatbaho kitoblarni olib kelar edi.

Amir Temurning vafotidan keyin uning imperiyasi ikkiga bo’lindi: Hirotni sarkardaning o’g’li Shohruh boshqargan bo’lsa, Movaraunnaxrda Shohruhning o’g’li Ulugbek hukmronlik qildi. Ulug’bekka bobosidan kutubxona ham meros bo’lib qoldi.

Ulug’bek o’rta asr davrining ma’rifatli hukmdorlaridan biri edi. U o’z atrofiga Qozizoda Rumiy, Ali Qushchi kabi sharqning buyuk olimlarini yig’gan edi. Katta davlatning hukdori bo’lishiga qaramasdan Ulug’bek umrining asosiy vaqtini ilmiy ishlarga bag’ishlar va ko’p vaqtini o’zi qurdirgan observatoriyada o’tkazar edi.

Otasining o’limidan keyin Ulig’bek Timiriylar sulolasining yagona hukmdori bo’ldi. Uning ilm bilan shug’ullanishi ko’pchilikka yoqmas edi. Ulug’bekka qarshi fitna uyushtirildi, dushmanlar hatto uning o’g’lini ham o’z tomonlariga og’dirib oldilar.
Yaqinlashib kelayotgan fitnani sezgan Ulug’bek hukumat tepasiga keladigan jaholat vakillari uning yaratgan ilm maskanini vayron qilishlarini bilar edi. Rasadxona yo’q qilinish arafasida edi, ammo kutubxonani qanday bo’lmasin saqlab qolish kerak edi. Olim o’z fikrini shogirdi Ali Qushchiga bildirdi, u esa buning yo’li borligini aytdi. Ali Qushchi Kesh qishlog’idan bo’lgan, shu qishloq yaqinida tog’da ko’plab g’orlar borligini va o’sha yerda kitoblarni yaxshilab berkitib qo’yish mumkinligi ham qo’shib o’tdi. Ulug’bek shunday qildi ham – bir necha yuz tomdan iborat kitoblar sandiqlarga joylanib, yashirin ravishda olib ketildi.
Buning orasida 1449 yilda Samarqandda fojiali voqealar sodir bo’ldi. Ulug’bek hiyonatkorona o’ldirildi, uning rasadxonasi vayron qilindi. Ustozining o’limidan keyin Ali Qushchi ham Turkiyaga o’tib ketdi. Aytishlaricha, u o’zi bilan birga kitoblarning ozgina qismini olib ketgan, qolgani esa maxfiy berkitilgan joyda qolib ketdi. Ali Qushchi Movaraunnaxrga boshqa qaytib kelolmadi, kitoblarning berkitilgan joyini esa faqatgina u bilar edi. Shu tariqa kutubxonaning izlari ham yo’qoldi, uning joylashgan joyi hozirda ham Sharqning yechimi topilmagan jimbog’i bo’lib qolmoqda.

Zamonaviylashgan deraza tokchalari

Derazasiz uyni hech tasavvur qilib ko’rganmisiz? Bunday joyda huddi dunyodan uzilib qolganga o’zshaysiz. Ana shundan ham ma’lumki, derazalar honadon intererining bir bo’lagi sanalarkan. Shu bois honadonimizni zamonaviy dizayn asosida bezayotganda deraza tokchalarining ham o’z o’rni va mavqei borligini unutmaslik zarur. Undan nafaqat tashqi olamni...

Derazasiz xonani qanday qilib yorqin qilish mumkin? Bu borada interyer mutaxassislarining maslahatlari

Derazaga ega bo’lmagan xona barchaga ma’lumki, qorong’i va biroz bo’g’iq bo’ladi. Tabiiy yorug'likning yetishmasligi uni makon va havodan mahrum qiladi. Ammo interer mutaxassislari dizaynerlarning ba'zi professional nayranglarini bilib, siz vaziyatni to'g'rilashingiz va har qanday xonani derazasiz o'zgartirishingiz mumkinligiga aminlar......

Koronavirus haqida nimalarni bilish kerak

Sayyoramizda koronavirusning tarqalishi haqidagi yangiliklar asosiy yangiliklarni va sarhisobni egallaydi, ko'plab davlatlar karantinga kirishmoqda. Ba'zan odamlar o'zlarini beparvo tutishadi - ular ommaviy ravishda hojatxona qog'ozi, grechka va boshqalarni sotib olishadi. Ammo vaziyat haqida ko'proq xabardor bo'lish va koronavirus umuman...

"Salt Bae"- Nusret Gokche aslida kim?

Ijtimoiy tarmoqlar orqali barchaga yaxshi tanilib ulgurgan turk oshpazi Nusret Gokche tuz sepish usuli bilan shov-shuvga aylandi. Bugungi maqolamiz orqali u haqidagi ma'lumotlarni siz bilan bo'lishmiqchimiz!......

Kivi mevasining tarkibi, kelib chiqish tarixi va nomlanishi haqidagi ma’lumotlar

Bugungi kunda bozor rastalarini to’ldirib turuvchi kivi mevasining vatani, kelib chiqishi ko’pchillikka qiziq bo’lsa kerak. Quyidagi maqolamiz orqali ta’mi biroz duvuchani eslatadigan kivi haqida o’zingiz uchun qiziqarli ma’lumotlarni olasiz, degan umiddamiz......

So’nggi koreys malikasining fojiali taqdiri

Lu sulolasining vakilasi bo’lgan tarixdagi so’nggi koreys malikasining taqdiri barchani lol qilishi tabiiy. Siyosiy o’yinlar, xiyonatlar va yolg’izlik malika Tok Xeni butun umr davomida taqib qilgan. Ammo hech bir narsa uning irodasini buka olmadi, Vataniga bo’lgan muhabbatini so’ndirmadi. Chosonni idora qilgan yigirma oltinchi hukmdorning qizi...

Chekishning xukmini bilib oling

Tasavvur qiling, chekishning xukmini bilib qolib, og'zingizdagi sigaretani uloqtirib yubordingiz. Shu daqiqadan boshlab tanangizda qanday o'zgarishlar bo'lishini bilasizmi? – 8 soatdan keyin tanangdagi zaxarlovchi gazlar chiqib ketadi....

Indra Nuyining muvaffaqiyat sirlari haqida

Bugungi kunda Indra Nuyi ismi ko’pchilik uchun notanish bo’lishi mumkin, ammo PepsiCo kompaniyasini hamma juda yaxshi taniydi. Aslida ushbu ayol ismi va kompaniya nomi necha yillardan buyon faqatgina birgalikda qo’llanib kelinadi....

Arxitektorlarning xatolari

Me'morlar juda murakkab muammolarni hal qilishadi. Me'morning ishidagi har qanday xato ob'ekt qurilganda aniq bo'ladi. Arxitektura xatolarining yorqin misollarini ushbu maqolamizdagi suratlarda ko’rishingiz mumkin. Suratlarga boqib ikki fikr hayolingizga kelishi tabiiy: birinchisi arxitektorlar juda hazilkash, kkinchisi ushbu kasb ular uchun emas....

Bilasizmi? Allox sizga omadni xamrox qilgan! Xozir sizga buni isbodlab beramiz!

Bilasizmi? Allox sizga omadni xamrox qilgan! Xozir sizga buni isbodlab beramiz!...

Fikr qo'shish