Axdga vafo

Umar ibn Al-Xattob davrlarida u kishining xuzurlariga uch kishi miskin bir yigit bilan kirib shunday deyishdi:
- Ey, mo'minlar amiri, mana bu yigitdan biz uchun qasos olishingizni so'raymiz, sababi bu inson bizni otamizni o'ldirdi.
Umar ibn al-Hattob:
- Nima uchun otalarini o'ldirding?
Yigit:

- Men tuya va echkilarni o'tlatib yuruvchi cho'ponman. Tuyalarimdan biri otalarining eridagi darahtni egani uchun otalari tuyamni tosh bilan urib, o'ldirib qo'ydi. Keyin men xam huddi shu toshni olib otalarini urgandim, o'lib qoldi.
Umar ibn al-Xattob dedi:
- Demak, sen jazoga maxkumsan.
Yigit:
- Menga uch kun muxlat bering. Otam vafot etganlar. Menga va kichik ukamga bir hazinani meros etib qoldirganlar. Agar meni qatl etsangiz, mendan keyin meros xam yo'qoladi, ukam xam xech vaqosiz qoladi.

Umar ibn al-Xattob:
- Kim seni qaytib kelishingga kafil bo'la oladi?

Yigit odamlarning yuziga razm solib chiqar ekan, mana shu inson deb Abu Zarrga ishora qiladi.
Umar ibn al-Xattob:
- Ey, Abu Zarr, sen shu yigitga kafilmisan?
Abu Zarr:
- Xa, ey mo'minlarning amiri.
Umar ibn al-Xattob:

- Sen u yigitni tanimaysan. Agarda qochib ketgudek bo'lsa, uning o'rniga seni jazoga tortaman.
Abu Zarr dedi:
- Men unga kafilman, ey mo'minlar amiri.
Shu bilan yigit jo'nab ketdi. Oradan bir kun, ikki kun va nixoyat uchinchi kun o'tyapti xamki, yigitdan darak yo'q.

Odamlarning barchasi Abu Zarrdan havotirda edilar. Uni aslo jazoga tortilishini istamas edilar.
Shu maxal, shom namozidan biroz oldin yigit xalloslab yugurib yetib keldi. Uning yuzidan charchab, xoldan toygani bilinib turar edi. Yigit Umar ibn al-Xattob, mo'minlar amirining oldilariga kelib to'htadi.
Yigit:
- Hazinani ukamga topshirib keldim. Endi, meni jazolashingiz mumkin. Men sizning ihtiyoringizdaman.

Umar ibn al-Xattob hayron bo'lib so'radilar:
- Seni nima qaytardi? Qochib ketishing xam mumkin edi-ku?!
Yigit:
- Rasululloxning vafotlaridan so'ng, "odamlarda “axdga vafo” degan narsa qolmabdi", deb aytishlaridan cho'chidim.

Umar ibn al-Xattob Abu Zarrdan so'radilar:
- Nimaga sen kafil bo'lding?
Abu Zarr:
- "Rasululloxning vafotlaridan so'ng odamlarda “yahshilik” qolmabdi", deb aytishlaridan qo'rqdim.
O'lib ketgan odamning farzandlari bundan ta'sirlanib, "biz uni afv etdik" deb aytdilar.

Umar ibn al-Xattob:
- Nimaga? Nima uchun?
Yigitlar:
- Odamlar "Rasululloxning vafotlaridan so'ng odamlardan “afv” yo'qolib ketayapti", deb aytishlaridan qo'rqyapmiz.