ҚЎШХОТИНЛИК ОРТИДАН КЕЛГАН БАЛО

Собир аканинг икки о`г`ил ва икки қиз фарзанди бор, ёши катта бо`лса ҳам, ҳалигача эсини йиг`иб олмади-да. О`зи фермер хо`жалигида ҳисобчи вазифасида ишлайди. Қо`лига пул тушди дегунча, қо`шни қишлоқдаги спиртли ичимликлар до`конига югуради. Уйга бир-икки бутилка ароқ олиб кириб, зарурат бо`лганида ичарман, деб о`йласа-да, турмуш о`ртог`и Садоқат опа унинг уйга спиртли ичимлик олиб киришига қаршилик қилаверганидан фақат ко`чада ичишга одатланди.

Кунлар шу зайлда о`тиб, Садоқат опа бешинчи фарзандини дунёга келтирди. Чақалоққа Муқаддам дея исм қо`йишди. Фарзанд ко`рганидан қувонган Собир ака о`зининг «одат»ига ко`ра, ошна-ог`айниларини чойхонага чақириб, уларни спиртли ичимликлар билан сийлаб, «зиёфат» қилиб берди.

ДАРЗ КЕТГАН МУНОСАБАТ

Вақтлар о`тиб, Собир ака ва Садоқат опа икки келин олди, учала қизини турмушга ҳам узатди. Уларнинг кенжа ва эркатой қизи Муқаддам келин бо`лганига ҳам анча йиллар бо`лди.

Муқаддам то`й о`тганидан кейин Жавоҳир билан бир неча йил ҳамманинг ҳавасини келтирадиган эр-хотин бо`либ, тинч-тотув турмуш кечирди.

Лекин нима бо`лди-ю, чиройли бо`лганлиги учун ҳуснига бино қо`йганиданми ёки бошқа сабабданми, Муқаддам эрини менсимайдиган бо`либ қолди. Жавоҳир билан бир неча ойлаб жанжаллашиб юрди. Шундай бо`лса ҳам, иккита фарзандимнинг онаси, деган хаёлда Жавоҳир Муқаддамни э`зозлаб келди, уй-ро`зг`ор харажатларидан орттириб, бир неча қимматбаҳо тилла тақинчоқлар олиб берди. Кошки, Муқаддам буларни тушуниб этса...

Ҳар доим ҳам "Эр-хотин уриши — дока ро`мол қуриши" бо`лавермас экан...

Иш юзасидан бошқа вилоятга хизмат сафарига кетган Жавоҳир бир ҳафта о`тиб уйга қайтди. Муқаддам турмуш о`ртог`ининг уйда бир ҳафта ё`қ бо`либ, мусофирликдан қайтганини ҳам тушунмасдан, бо`лар-бо`лмас гаплар билан яна жанжал чиқарди. Бу каби жанжаллар мунтазам давом этганидан безор бо`лган Жавоҳир турмуши бузилган бир аёл — Манзура билан танишиб қолди. Кейинчалик унинг уйига боришни о`зига одат қилиб олди, ба`зи кунлари уникида қолиб ҳам кетар эди.

Муқаддам бошқалардан суриштириб, охири эрининг хуштори яшайдиган уйни топиб бориб, эшигини тақиллатди. Эшикни бир истарали аёл очди.

— Манзура сизмисиз? — со`ради Муқаддам.

— Ҳа, менман, тинчликми? —деб ҳайрон бо`либ со`ради Манзура. — Остонада турманг, киринг уйга, нима гап бо`лса, ичкарида гаплашаверамиз.

Муқаддам Манзуранинг уйи­га кирди, у билан бирмунча гаплашгандай бо`либ, эрини унга ёмонлай кетди.

— Опа, мен Жавоҳир аканинг бошини айлантириб олганим ё`қ, унинг о`зи мени топиб, олдимга келиб юрибди, — деди Манзура унга.

— Қо`йинг, бунақа гапларни. Бу эрга мен сиз билан жанжаллашгани, "эримни тинч қо`й", дейиш учун келмадим. Ундан ко`ра, келинг, иккаламиз уни гумдон қиламиз, — деди Муқаддам.

— Тушунмадим, фарзандларингизнинг отаси бо`лган Жавоҳир акани гумдон қилишдан сизга нима фойда, фарзандларингиз этим бо`либ қолмайдими?

— Фарзандларимнинг тақдири менинг муаммом, сизга бунинг алоқаси ё`қ, шу боис менга Жавоҳир акамни ё`қ қилишга ёрдам берсангиз, — деди Муқаддам ва Манзура агар бу ишда унга ёрдам берса, катта миқдорда қимматбаҳо тилла буюмлар беришни ва`да қилди.

Манзура ва`да қилинган буюмларни эшитиб, Му­қаддамдан нима қилиш кераклигини со`ради. Улар о`заро режа тузишди.

Ҳамтовоқ кундошлар

Тушлик пайти. Эшик қо`нг`ирог`и жиринглади. Манзура эшикнинг туйнугидан мо`ралади. Эшик олдида турган инсон ҳақиқатан ҳам Жавоҳир эканлигига ишонч ҳосил қилгач, эшикни очди. Бу пайтда Муқаддам эшик очиладиган тарафнинг орқасида беркиниб турган эди.

— Яхши келдингизми? — со`ради Манзура.

Уйида хотинидан бундай ширин со`злар эшитишни унутиб юборган Жавоҳир унга кулиб қараб, уйга кирди, Манзура билан қо`л бериб ко`ришди. Манзура унинг қо`лидаги сумкасини олиб, эрга қо`йди. Жавоҳир энгашиб, оёқ кийимини эчаётганида, эшикнинг орқа тарафида турган Муқаддам қо`лидаги темир буюм билан Жавоҳирнинг бошига урди. Кутилмаган ог`ир зарб миясига урилганидан Жавоҳир ҳушидан кетди. Муқаддам бу билан "хумори"дан чиқмади. Ошхонадан пичоқ олиб келди-да, Жавоҳирнинг қорнига этти-саккиз марта санчди...

Киракашнинг жиноий шериклиги

Муқаддам "хумори” босилгач, киракашлик билан шуг`улланадиган Зуҳриддин исмли ҳайдовчига қо`нг`ироқ қил­ди. Унга тегишли манзилга этиб келишни тайинлади.

Зуҳриддин этиб келганида, унга ҳолатни тушунтирди:

— Нариги хонадаги жасадни тумандаги о`рмон хо`жалигига олиб бориб, ко`миб келишда ёрдам берасиз, бу ҳолатни ҳеч кимга айтмайсиз, бунинг эвазига мо`майгина даромад оласиз.

Аввалига Зуҳриддин о`йланиб қолди. Кейин Муқаддам унга таклиф қилган пулни топиш учун ко`чада камида уч-то`рт ҳафта киракашлик қилиши кераклигини о`йлаб, таклифни қабул қилди.

Икки аёл томонидан аллақачон ҳеч ким шуб­ҳаланмайдиган ҳолда о`раб, тайёрлаб қо`йилган жасадни бир амаллаб автомашинанинг орқа о`риндиг`ига жойладилар ва ё`лга чиқишди...

Изи қолган жиноят

О`рмон хо`жалиги ҳудудига бориб, хо`жаликнинг чеккароқ томонига о`тишди. Учаласи автомашинадан пастга тушиб, атрофга қарашди, ҳеч ким ко`ринмади. Ҳамма ёқ олма ва шафтоли дарахтлари билан о`ралган бо`либ, лекин дарахтлар орасига экин экилмаганди. Улар то`хтаган жойдан йигирма беш-о`ттиз метр нарироқда катта ёнг`оқ дарахти ко`ринди.

Зуҳриддин автомашинасининг юкхонасидан белкурак ва кетмонни олди-да, ёнг`оқ дарахтининг тагини белкуракда бир-икки кавлаб ко`рди, тупроқ юмшоқ экан. Тезлик билан бир одам сиг`адиган даражада чуқур қазиди, жасадни ко`миб, ортга қайтишди. Бошланг`ич синфда о`қийдиган Мухтор эса уларни узоқдаги эман дарахти орқасида кузатиб турганди. У ҳар куни тушликкача мактабга бориб, тушликдан со`нг уйдаги то`ртта мол ва олтита қо`йини бир-икки соат боққани шу эрга олиб келар эди.

Бу ҳолатдан қо`рқиб кетган Мухтор мол-қо`йларини ҳам унутиб, автомашина жо`наб кетганидан со`нг югурганича уйига борди. Энди ишдан келиб, чой ичиб о`тирган отаси Насим акага бо`лган воқеани айтиб берди.

Насим ака о`г`лига о`ша ёнг`оқ дарахти тагига умуман яқинлашмасликни, мол-қо`йларини у эрдан узоқроқда боқиб, кеч бо`лмасдан уйга қайтишни та­йинлади. Мухтор яна қо`йларининг олдига кетгач, Насим ака автомашинасида, туман ички ишлар бо`лимига бориб, ҳолатни тушунтирди.

Кундошларнинг қотиллиги "иссиқ из"дан фош этилди

Насим ака берган хабар асосида туман ички ишлар бо`лимида тезкор гуруҳ тузилди. Гуруҳнинг бир қисми тезлик билан о`рмон хо`жалигига бориб, Насим ака ко`рсатган жойдаги ёнг`оқ дарахти тагида ко`милган жасадни кавлаб олишди. Гуруҳнинг иккинчи қисми эса Насим аканинг ко`рсатмаси асосида унинг о`г`ли Мухтор тушунтириб берган ойналари бироз қорайтирилган, то`қ қизил рангли, атрофи турлича безатилган "Москвич” русумли автомашинани қидириш ишларини бошлаб юборди. Бу каби автомашиналарнинг миқдори озлиги учун оқшомга қадар автомашина топилди.

Туман ички ишлар бо`лимига о`з вақтида берилган хабар сабаб о`з "вазифалари”ни го`ёки ҳеч ким аниқлай олмайдиган даражада "мукаммал" адо этган Зуҳриддин, Манзура ва Муқаддам шу куннинг о`зида қо`лга олинди.

Содир этилган қотиллик юзасидан қо`зг`атилган жиноят иши бо`йича о`тказилган дастлабки тергов ҳаракатлари якунланиб, жиноят иши айблов хулосаси билан жиноят ишлари бо`йича туман судига тақдим этилди. Суднинг ҳукми билан уч "шоввоз”га узоқ муддатли ог`ир жазо тайинланди.

Акрамжон ХО`ЖАМОВ,юрист, Наманган вилоятиНорин тумани