Nima uchun qushlar tumshugʻini qanotlari ostiga yashirishadi?
Kolibridan tortib pingvingacha boʻlgan barcha qushlar tumshugʻini yoki hatto butun boshini qanot ostiga yashirishadi. Bu sayyoramizning barcha qitʼalarida qushlar uxlash yoki shunchaki dam olish uchun odatiy pozadir. Nima uchun qushlar buni qilishadi va inson nuqtai nazaridan juda qulay boʻlmagan bu holatda soatlab sarflashlari mumkin?
Qushlar nafaqat uchish uchun, balki samarali termoregulyatsiya uchun ham tuklar bilan qoplangan. Tuklar tufayli tana va atrof-muhit oʻrtasida havo boʻshligʻi hosil boʻladi. Sovuq havoda bu qatlam qushni muzlashdan saqlaydi, issiq havoda esa qizib ketmaslikka yordam beradi. Shunday qilib, tuklar termos kabi ishlaydi. Ammo tumshugʻida patlar yoʻq va u orqali eng katta issiqlik yoʻqotishlari sodir boʻladi. Olimlar buni termal tasvir yordamida payqashdi - uning ekranida har qanday qushning tumshugʻi qizil rangda.
Evolyutsiya uchun nima osonroq boʻlishi mumkin - qushni tuklar bilan butunlay yoping uni hamma joyda himoya qilish uchun. Lekin hamma narsa juda oddiy emas. Gaga ustidagi patlar ozuqa qidirish, uya qurish va joʻjalarga gʻamxoʻrlik qilish uchun juda mos kelmaydi. Baʼzi qushlarning boshlarida patlar umuman yoʻq - bu ular uchun juda qulay. Tuxumlarni eslang. Bu qushlar boshlarini ichkariga yopishtiradilar, ovqatlanayotganda jasadlar va patlar ularga jiddiy toʻsqinlik qiladi.
Murakkab muammoning oddiy yechimi
Ammo tabiat hali ham oqlangan chiqish yoʻlini topdi. Fiziologiya bardosh bera olmaydigan joyda xatti-harakatlar yordam beradi. Qushlar boshlarini qanot ostiga yashirib, tumshugʻi orqali issiqlik yoʻqotilishidan himoya qiladilar. Ushbu kashfiyot nisbatan yaqinda, 2017 yilda qilingan. Avstraliyaning Deakin universiteti ekologlari 6 oy davomida yovvoyi tabiatda 9 turdagi suzgichlarni kuzatdilar. Ular havo harorati qanchalik past boʻlsa, qushlar tumshugʻini qanotlari ostida uzoqroq ushlab turishini payqashdi. Shu munosabat bilan, hatto Funktsional ekologiya jurnali sahifalarida chop etilgan ilmiy maqola ham yozildi.
Olimlar tumshuq ham sovishi, ham qizib ketishi mumkinligini aniqladilar. Shuningdek, ular qushlar uchun tananing bu qismini isitish oson emasligini bilib oldilar. Olimlar termal tasvirchilar yordamida ertalabki quyosh nurlari ostida patlar qoplami allaqachon qizib ketganda, tumshugʻi hali ham sovuq ekanligini aniqladilar. Bu qushlarni atrof-muhit harorati yetarlicha yuqori boʻlsa ham, qanotlari ostida issiq tutishga majbur qiladi.
Qushlar nafaqat uchish uchun, balki samarali termoregulyatsiya uchun ham tuklar bilan qoplangan. Tuklar tufayli tana va atrof-muhit oʻrtasida havo boʻshligʻi hosil boʻladi. Sovuq havoda bu qatlam qushni muzlashdan saqlaydi, issiq havoda esa qizib ketmaslikka yordam beradi. Shunday qilib, tuklar termos kabi ishlaydi. Ammo tumshugʻida patlar yoʻq va u orqali eng katta issiqlik yoʻqotishlari sodir boʻladi. Olimlar buni termal tasvir yordamida payqashdi - uning ekranida har qanday qushning tumshugʻi qizil rangda.
Evolyutsiya uchun nima osonroq boʻlishi mumkin - qushni tuklar bilan butunlay yoping uni hamma joyda himoya qilish uchun. Lekin hamma narsa juda oddiy emas. Gaga ustidagi patlar ozuqa qidirish, uya qurish va joʻjalarga gʻamxoʻrlik qilish uchun juda mos kelmaydi. Baʼzi qushlarning boshlarida patlar umuman yoʻq - bu ular uchun juda qulay. Tuxumlarni eslang. Bu qushlar boshlarini ichkariga yopishtiradilar, ovqatlanayotganda jasadlar va patlar ularga jiddiy toʻsqinlik qiladi.
Murakkab muammoning oddiy yechimi
Ammo tabiat hali ham oqlangan chiqish yoʻlini topdi. Fiziologiya bardosh bera olmaydigan joyda xatti-harakatlar yordam beradi. Qushlar boshlarini qanot ostiga yashirib, tumshugʻi orqali issiqlik yoʻqotilishidan himoya qiladilar. Ushbu kashfiyot nisbatan yaqinda, 2017 yilda qilingan. Avstraliyaning Deakin universiteti ekologlari 6 oy davomida yovvoyi tabiatda 9 turdagi suzgichlarni kuzatdilar. Ular havo harorati qanchalik past boʻlsa, qushlar tumshugʻini qanotlari ostida uzoqroq ushlab turishini payqashdi. Shu munosabat bilan, hatto Funktsional ekologiya jurnali sahifalarida chop etilgan ilmiy maqola ham yozildi.
Olimlar tumshuq ham sovishi, ham qizib ketishi mumkinligini aniqladilar. Shuningdek, ular qushlar uchun tananing bu qismini isitish oson emasligini bilib oldilar. Olimlar termal tasvirchilar yordamida ertalabki quyosh nurlari ostida patlar qoplami allaqachon qizib ketganda, tumshugʻi hali ham sovuq ekanligini aniqladilar. Bu qushlarni atrof-muhit harorati yetarlicha yuqori boʻlsa ham, qanotlari ostida issiq tutishga majbur qiladi.
Izohlar
0Hozircha izoh yoʻq — birinchi boʻlib fikr bildiring!
