Улуғбекнинг ғойиб бўлган кутубхонаси ёҳуд Шарқнинг ечими топилмаган жумбоғи

Улуғбекнинг ғойиб бўлган кутубхонаси ёҳуд Шарқнинг ечими топилмаган жумбоғи
Улуғбекнинг ғойиб бўлган кутубхонаси ёҳуд Шарқнинг ечими топилмаган жумбоғи


Кутубхоналар қадимда антик давр маданиятининг бутун илмини ўзида мужассам этган манба ҳисобланган. Уни донишмандлик хазинаси, фикрлар макони дея таърифлашар эди. Қадимда кутубхоналар кўп бўлган, бироқ уларнинг кўпчилиги душманлар томонидан йўқ қилинган, баъзаилари эса шунчалик моҳирлик билан беркитиб қўйилган-ки, ҳали-ҳануз топиб бўлмайди.

Ўз даврининг буюк саркардаси Амир Темур Самарқанднинг номини бутун дунёга ёйиб, уни архитектура ва маданият марказига айлантирди. Саркарда юришлардан ўлжалар билан бирга Кичик Осиёдан, Туркия, Ҳиндистондан қимматбаҳо китобларни олиб келар эди.


Амир Темурнинг вафотидан кейин унинг империяси иккига бўлинди: Ҳиротни саркарданинг ўғли Шоҳруҳ бошқарган бўлса, Моварауннахрда Шоҳруҳнинг ўғли Улугбек ҳукмронлик қилди. Улуғбекка бобосидан кутубхона ҳам мерос бўлиб қолди.

Улуғбек ўрта аср даврининг маърифатли ҳукмдорларидан бири эди. У ўз атрофига Қозизода Румий, Али Қушчи каби шарқнинг буюк олимларини йиғган эди. Катта давлатнинг ҳукдори бўлишига қарамасдан Улуғбек умрининг асосий вақтини илмий ишларга бағишлар ва кўп вақтини ўзи қурдирган обсерваторияда ўтказар эди.

Отасининг ўлимидан кейин Улиғбек Тимирийлар сулоласининг ягона ҳукмдори бўлди. Унинг илм билан шуғулланиши кўпчиликка ёқмас эди. Улуғбекка қарши фитна уюштирилди, душманлар ҳатто унинг ўғлини ҳам ўз томонларига оғдириб олдилар.
Яқинлашиб келаётган фитнани сезган Улуғбек ҳукумат тепасига келадиган жаҳолат вакиллари унинг яратган илм масканини вайрон қилишларини билар эди. Расадхона йўқ қилиниш арафасида эди, аммо кутубхонани қандай бўлмасин сақлаб қолиш керак эди. Олим ўз фикрини шогирди Али Қушчига билдирди, у эса бунинг йўли борлигини айтди. Али Қушчи Кеш қишлоғидан бўлган, шу қишлоқ яқинида тоғда кўплаб ғорлар борлигини ва ўша ерда китобларни яхшилаб беркитиб қўйиш мумкинлиги ҳам қўшиб ўтди. Улуғбек шундай қилди ҳам – бир неча юз томдан иборат китоблар сандиқларга жойланиб, яширин равишда олиб кетилди.
Бунинг орасида 1449 йилда Самарқандда фожиали воқеалар содир бўлди. Улуғбек ҳиёнаткорона ўлдирилди, унинг расадхонаси вайрон қилинди. Устозининг ўлимидан кейин Али Қушчи ҳам Туркияга ўтиб кетди. Айтишларича, у ўзи билан бирга китобларнинг озгина қисмини олиб кетган, қолгани эса махфий беркитилган жойда қолиб кетди. Али Қушчи Моварауннахрга бошқа қайтиб келолмади, китобларнинг беркитилган жойини эса фақатгина у билар эди. Шу тариқа кутубхонанинг излари ҳам йўқолди, унинг жойлашган жойи ҳозирда ҳам Шарқнинг ечими топилмаган жимбоғи бўлиб қолмоқда.

Ҳар соҳадан бир шингил: Турли туман қизиқарли фактлар

Айтишларига қараганда инсон очликка 2 ой чидаши мумкин. Америкалик Чарлз МcНаб 123 кун овқациз яшаб жаҳон рекордини ўрнатган. У шу кунлар давомида фақат сув ва қаҳва ичган. Қуйида яна шу каби қизиқарли фактларимиздан бир қанчасини сиз учун жамладик. Марҳамат, улар билан танишиб чиқинг!......

Дунёнинг энг машҳур шаҳарлардаги кўчалар

Ҳар бир шаҳарда минглаб сонли кўчалар мавжуд. Аммо, шунга қарамай, фақат биттаси ёки иккитаси машҳурликка эришмоқда. Негадир одамлар бу кўчаларга бошқаларга қараганда тез-тез ташриф буюришади. Шундай кўчаларда бир қанчасини сизнинг эътиборингизга ҳавола этамиз....

Музлатгичда сақлаш тавсия этилмайдиган 7 маҳсулот

Маҳсулотлар бузилмаслиги учун уларни музлатгичга қўйиш керак деган фикрга одатланиб қолганмиз. Бироқ, бу фикр ҳар доим ҳам тўғри дея олмаймиз. Бизнинг кундалик истеъмолимиздаги баъзи маҳсулотларни музлатгичда сақлаш тавсия этилмайди. Уларнинг қайсилар эканлигига қизиқаётган бўлсангиз, мақоламизга диққатингизни қаратинг!......

Иссиқ ёки совуқ: Организм учун қай бири кўпроқ хавфли?

Баъзилар иссиққа, баъзилар совуққа тоқат қилолмайдилар. Ҳеч ўйлаб кўрганмисиз, улардан қайсиниси кўпроқ хавфли? Иссиқликдан нажот йўқдек туюлади, совуқда ҳеч бўлмаганда ўраб, исинишингиз мумкин. Аммо аслида ҳаммаси бутунлай бошқача....

БУ НАҚАДАР БУЮК ДИН...

▪️Агар яримта хурмо бизни жаҳаннамдан узоқлаштирса; ▪️"Садақа" Парвардигор ғазабини ўчирса;......

Ислом Каримов ҳақида маълумот

Ислом Каримов Ўзбекистоннинг замонавий тарихидаги энг машҳур шахсдир. У мустақил Ўзбекистон давлатининг биринчи Президенти бўлиб, мамлакат ривожига салмоқли ҳисса қўшган. 1938 йил 30 январда оддий деҳқонлар оиласида туғилган Каримов ижтимоий юксалишнинг узоқ йўлини босиб ўтди ва Ўзбекистон тарихига улкан ҳисса қўшди......

Сенга гап олиб келган одам сендан ҳам гап олиб кетади

☝️Сенга гап олиб келган одам сендан ҳам гап олиб кетади. ☝️Фойдангга гувоҳлик берган одам зарарингга ҳам гувоҳлик беради. ☝️Фойдангга журъат қилган одам зарарингга ҳам журъат қила олади....

Футбол ўйинининг туғилган кун санаси ва қоидалари тарихи ҳақида

Маълум бўлишича, дунёдаги энг машҳур ўйин – футбол ўзининг туғилган кунига эга. У 26 октябрда нишонланади. Сана, албатта, шартли, ҳеч ким аниқ айтолмайди. Хўш, рақиб дарвозасига зарба беришга уриниб, юмалоқ коптокни тепиб, мусобақани ташкил қилиш ғояси ким томонидан биринчи бўлиб пайдо бўлган?...

Кўз ва ақлни чалғитишга қодир оптик иллузиялар

Бизнинг миямиз бутун ҳаётимизни бошқаради ва ҳар сонияда жуда кўп маълумотни қайта ишлайди. Аммо вақти-вақти билан у бизни алдаётганга ўхшайди. Масалан: агар сиз қўлингизни сув остига туширсангиз, шаклини йўқотгандек ёки ҳатто сиздан узоқда турганга ўхшайди. Мия бошқа кўплаб нарсалар билан бир хил ҳийла-найрангларни амалга оширади ва биз ҳар доим...

Балкон интерери учун ажойиб ғоялар

Кўп қаватли уйлардаги ҳар бир балкон- ўзига ҳос омбор вазифасини бажаради. Бу ерда кўпчилик керакциз буюмларни сақлайди. Ҳамма бу нарсалар қачонлардир керак бўлиб қолади деган фикрда, албатта. Баъзи уй бекалари балкон қанчалар фойдали жойга айланиши мумкинлигини тасаввур ҳам қилишолмайди....

Фикр қўшиш