Улуғбекнинг ғойиб бўлган кутубхонаси ёҳуд Шарқнинг ечими топилмаган жумбоғи

Улуғбекнинг ғойиб бўлган кутубхонаси ёҳуд Шарқнинг ечими топилмаган жумбоғи
Улуғбекнинг ғойиб бўлган кутубхонаси ёҳуд Шарқнинг ечими топилмаган жумбоғи


Кутубхоналар қадимда антик давр маданиятининг бутун илмини ўзида мужассам этган манба ҳисобланган. Уни донишмандлик хазинаси, фикрлар макони дея таърифлашар эди. Қадимда кутубхоналар кўп бўлган, бироқ уларнинг кўпчилиги душманлар томонидан йўқ қилинган, баъзаилари эса шунчалик моҳирлик билан беркитиб қўйилган-ки, ҳали-ҳануз топиб бўлмайди.

Ўз даврининг буюк саркардаси Амир Темур Самарқанднинг номини бутун дунёга ёйиб, уни архитектура ва маданият марказига айлантирди. Саркарда юришлардан ўлжалар билан бирга Кичик Осиёдан, Туркия, Ҳиндистондан қимматбаҳо китобларни олиб келар эди.


Амир Темурнинг вафотидан кейин унинг империяси иккига бўлинди: Ҳиротни саркарданинг ўғли Шоҳруҳ бошқарган бўлса, Моварауннахрда Шоҳруҳнинг ўғли Улугбек ҳукмронлик қилди. Улуғбекка бобосидан кутубхона ҳам мерос бўлиб қолди.

Улуғбек ўрта аср даврининг маърифатли ҳукмдорларидан бири эди. У ўз атрофига Қозизода Румий, Али Қушчи каби шарқнинг буюк олимларини йиғган эди. Катта давлатнинг ҳукдори бўлишига қарамасдан Улуғбек умрининг асосий вақтини илмий ишларга бағишлар ва кўп вақтини ўзи қурдирган обсерваторияда ўтказар эди.

Отасининг ўлимидан кейин Улиғбек Тимирийлар сулоласининг ягона ҳукмдори бўлди. Унинг илм билан шуғулланиши кўпчиликка ёқмас эди. Улуғбекка қарши фитна уюштирилди, душманлар ҳатто унинг ўғлини ҳам ўз томонларига оғдириб олдилар.
Яқинлашиб келаётган фитнани сезган Улуғбек ҳукумат тепасига келадиган жаҳолат вакиллари унинг яратган илм масканини вайрон қилишларини билар эди. Расадхона йўқ қилиниш арафасида эди, аммо кутубхонани қандай бўлмасин сақлаб қолиш керак эди. Олим ўз фикрини шогирди Али Қушчига билдирди, у эса бунинг йўли борлигини айтди. Али Қушчи Кеш қишлоғидан бўлган, шу қишлоқ яқинида тоғда кўплаб ғорлар борлигини ва ўша ерда китобларни яхшилаб беркитиб қўйиш мумкинлиги ҳам қўшиб ўтди. Улуғбек шундай қилди ҳам – бир неча юз томдан иборат китоблар сандиқларга жойланиб, яширин равишда олиб кетилди.
Бунинг орасида 1449 йилда Самарқандда фожиали воқеалар содир бўлди. Улуғбек ҳиёнаткорона ўлдирилди, унинг расадхонаси вайрон қилинди. Устозининг ўлимидан кейин Али Қушчи ҳам Туркияга ўтиб кетди. Айтишларича, у ўзи билан бирга китобларнинг озгина қисмини олиб кетган, қолгани эса махфий беркитилган жойда қолиб кетди. Али Қушчи Моварауннахрга бошқа қайтиб келолмади, китобларнинг беркитилган жойини эса фақатгина у билар эди. Шу тариқа кутубхонанинг излари ҳам йўқолди, унинг жойлашган жойи ҳозирда ҳам Шарқнинг ечими топилмаган жимбоғи бўлиб қолмоқда.

Куз фасли ҳақидаги қизиқарли фактлар

Кўпчилик кузни йилнинг энг романтик даври деб ҳисоблайди, барглар сарғиш ва қизил тусга кириб, деразаларга ёмғир урила бошлайди. Аммо бу фикрга қўшилмайдиганлар ҳам йўқ эмас, чунки куз жуда машаққатли йиғим-терим даври. Қандай бўлмасин, йилнинг бу фасли, бошқалари сингари, ўзгача гўзал....

Турли миллатлардаги гўзалликнинг ажойиб тушунчалари

Ҳар қандай мамлакатда гўзалликнинг маҳсус тимсоллари мавжуд. Ахир, ҳар бир миллатнинг жозибадорлик тушунчалари жуда фарқ қилади. Баъзилар учун жисмоний номукаммаллик жозиба ва латофат саналади. Ишонмайсизми? Бу ерда баъзи ишончли далиллар мавжуд. Марҳамат улар билан танишиб чиқинг!......

Бандалик ҳаққи (бурчи)

Абу Айюб Ансорийдан ривоят қилинади___ Аллоҳ Расули (с.а.в.) айтдиларки___ — Бир мусулмоннинг бошқа бир мусулмон биродаридан уч кундан ортиқ гаплашмай кетиши, у билан уч кундан ортиқ араз бўлиши жоиз эмас......

Зикр - Саловат

Аллоҳнинг зикридан хам енгилроқ ва ажри улуғроқ ибодат йўқдир! Аллоҳни зикр қилинг азизларим!...

Чақалоқлар ҳақида кўпчилик билган ва билмаган қизиқарли маълумотлар

Янги туғилган чақалоқларнинг сезги ва генетик хотираси кўплаб олимларни қизиқтиради. Бугунги мақоламиз орқали чақалоқлар ҳақида қизиқарли бўлган маълумотларни сизларга тақдим этамиз......

Келажакнинг нуфузли касблари

Бугунги кунда технология шундай жадаллик билан ривожланиб бормоқдаки, 5-10 йилдан кейин ҳеч кимнинг ҳаёлига ҳам келмаган касблар пайдо бўлиши мумкин. Ҳозирда обрўли ҳисобланганларига эса эҳтиёж ҳам қолмайди......

Иссиқ ёки совуқ: Организм учун қай бири кўпроқ хавфли?

Баъзилар иссиққа, баъзилар совуққа тоқат қилолмайдилар. Ҳеч ўйлаб кўрганмисиз, улардан қайсиниси кўпроқ хавфли? Иссиқликдан нажот йўқдек туюлади, совуқда ҳеч бўлмаганда ўраб, исинишингиз мумкин. Аммо аслида ҳаммаси бутунлай бошқача....

Атрофдагиларнинг кўнглига йўл топишда аҳамиятли бўлган 6 та жиҳат

Ҳар бир инсон шахсий ривожланиши ва атрофдагилар билан тил топишишда муҳим бўлган жиҳатлар мавжуд. Қуйида улардан бир нечтасини сизга ҳавола этамиз....

Кечки манзараси кундузгисидан бутунлай ўзгача қиёфа касб этадиган 9 та ажойиб макон

Дунёда жуда ҳам гўзал жойлар бор, уларни ноёб деб аташ мумкин. Уларни орқа ҳовлида ёки йўл бўйлаб топиш қийин, аммо уларни албатта бир бор бўлсада кўриш керак. Кечалари кундуздан бутунлай бошқача қиёфа касб этадиганлар жойлар айниқса бетакрордир......

УСПИРИНЛИК ЁЛГОНИ.

УСПИРИНЛИК ЁЛГОНИ. Хозирда 14 ёшдан 20 ёшгача булган ёшларни &куот; усмирлар&куот; дейилади. Усмирлик бу гарбга оид термин булиб ёшларнинг бебошлигини хаспушлаш максадида уйлаб топилган. Исломда еса буюкликка еришиш учун ёш чекланмаган. Умматимиз ёшларига бокинг, улар нелар килишмаган:...

Фикр қўшиш