Икки ут орасида... (Вокеа реал хаётдан олинган)

Рахима телефон гушагини жойига куйди-да, бушашганча диванга утириб колди. Сал нарида олти яшар угли Адхам хайрон бокиб турар, на онасига якин келишни, на ташкарига чикиб кетишни билмай аросатда эди.
— Демак, келгани рост. — асабий пичирлади Рахима. — Гушакдан одамларнинг бакир-чакирлари аник эшитилиб турибди. У аэропортда. Узоги билан бир соатда етиб келади. Билиб колса-я!?. Анвар акам билан учрашиб юрганимдан хабар топса-я!?. Э, нима киларди? Узидан курсин. Олти йилдан бери дом-дараксиз эди. Мен нима килишим керак? Кутишим керакмиди? Болам-чи? Уни богчадан оладиган эллик минг сумга бокармидим? Узим-чи? Мендаям юрак бор, истак-хохиш бор. Йук, кулидан хеч нарса келмайди. Уйга киритсам хам жон десин.
— Ойи, нега хафасиз? — Рахима углининг овозини эшитиб бирдан бошини кутарди ва шоша-пиша урнидан турди.
— Хафа эмасман, болажоним. — деди Адхамнинг бошини силаб. — Даданг келаётган экан.
— Дадам?.. Кайси дадам, ойи?
— Кайси даданг буларди? Узингнинг даданг-да! Айтгандим-ку, узокка ишлагани кетган деб! Ана уша Рахматали даданг-да! Сенга уйинчоклар, дафтар-китоблар олиб келади.
— Ура, дадам келаяптийкан, ура!.. — Болакай беихтиёр кузлари чакнаб иргишлай кетди.
— Ойи, уртокларимгаям чикиб айтсам майлими дадам келаётганини?..
— Албатта, боракол! Факат узок колиб кетмагин-а! Даданг келиб сени кидириб колмасин!
— Йук, тезда кайтаман, ойи!..
* * *
Угилчаси чикиб кетгач, Рахима яна телефонга ёпишди. Гушакдан таниш овозни эшитгани хамоно, салом-аликни хам йигиштириб куйиб, максадга утди.
— Анвар ака, энди уч-турт кун учрашмай турамиз шекилли. — деди хийла титраб.
— Нега?
— Эрим… Келяпти экан?.. Хозир кунгирок килди.
— Нима кипти? Уни… Уни киритасанми уйингга?
— Нега киритмай? Узининг уйи. Колаверса, боламнинг отаси. Хали ажрашмаган булсак.
— Бекор киласан. У олти йилдан бери дом-дараксиз кетсин-да, сен хеч нарса булмагандай кутиб олгин!
— Анвар ака… — Рахима пича овозини кутарди. — Сиз хам мени кийнамасангиз-чи! Келса нима бупти? Сизминан учрашмайман деётганим йук-ку!..
— Шунака дейсан-да!.. Локигин… Хуп, качон учрашамиз? Шундан гапир, жоним!
Рахима эхтиёт шарт ташкари эшикка бир нигох ташлаб олиб жавоб килди:
— Узим кунгирок киламан!
* * *
Эшик безовта такиллади. Рахима юраги дукиллаганча эшик рупарасига бориб уртадаги тешикчадан ташкарига бокди. Ха, уша! Подьздда бошига кепка кийган, узун буйли, малласоч Рахматали турарди. Анча озибди. Малла сочларига ок оралабди. Бу кепка остидан чикиб турган тутам-тутам сочларга назари тушган одамга аник куриняпти.
Рахима эшик зулфинига кул юбораркан, куз унгида якин утмиш гавдаланиб, кулларини кайтадан тортиб олди.
2000 йил. Янги йил байрами. Барча кушнилар уйларида кий-чув килиб янги йилни кутиб олишди. Кадахларнинг жаранглашигача огироёк, эрта-индин кузи ёрийдиган Рахиманинг кулогига чалинди. Унинг юрагига байрам сигармиди. Тушдан кейин кучага чикиб кетганча, хамон кайтмаган эри Рахматалини кутарди. Дастурхон устида кушнилар берган иккита патир, бир товокчада канд-курсдан булак хеч вако йук. Йук… Рахима егулик, совгалар хакида уйламаяпти. Хеч булмаса шу кеча ичмай келсайди, жанжал кутармасайди, дея умид киларди…
“Янги йил кутмасам бир жойим камайиб колмайди. — уйларди у. — Дадаси хушёр келса бас. Жанжал килмаса булди…
Афсуски, умидлари пучга чикди. Соат тунги бирларга якин Рахматали кириб келди. Эгнидаги кийимларига лой чапланган, пешонаси, икки юзи тирналган, оёкда зурга турарди.
Кириб келди-да, хануз диванда мунгайибгина утирган Рахиманинг тепасига келди.
— Х-ха, канжик! — ушкирди у чайкалиб. — Нега шу пайтгачаям ухламадинг? Ё уйнашингни кутяпсанми-а?
Рахима курка-писа урнидан турди-да, оркаси билан юриб ётокка кирди ва белига жун румолини ураб, яна залга кайтди.
— Г-гапир, мегажин! — дастурхондаги конфетлардан бирини огзига солиб удагайлашда давом этди Рахматали. — Кани уйнашинг?
— Дадаси, нега унака дейсиз? — йиги аралаш тилга кирди Рахима. — Канака уйнаш? Ичволсангиз, бас, булар-булмас гапларни гапираверасиз. Менда уйнаш нима килсин? Узим зурга юрган булсам…
— Ха-а, шунакасан!.. Куркасан!.. Биламан, уйнашинг бор!.. Манави болангам…
— Боламга тил теккизма! — узи сезмаган холда эрини сенлаб юборди Рахима. — Хали тугилмаган норасидамга тил теккизма!..
— Булмаса, айт, кимдан булган!..
— Сендан булган, билдингми, сен алкашдан булган!..
— Нима? Ким алкаш? Хе онангни!.. Мана сенга алкаш дейиш!..
Рахматали хотинини кулочкашлаб юборди-ю, сукина-сукина кучага чикиб кетди…
Ха, ушанда яхшики кушнилар ухлашмаганди. Калтак зарбиданми, тулгок бошланиб колди.
Кушниларгина Рахиманинг корига яраб, тугрукхонага олиб бориб куйишди…
Рахматали шундан сунг корасини курсатмади. Рахима бир хафтадан сунг тугрукхонадан чикаётиб эшитиб колди. У кимларгадир кушилиб, Россияга ишлаш учун жунаб кетганмиш.
* * *
Эшик очилди. Рахиманинг каршисида янги жинси куйлак-шим кийиб, бошига коракул папак кундириб олган Рахматали турарди.
У бир муддат хотинига тикилиб турди-да, ердаги буюмлар тула катта сумкани кулига олди.
— Кирсам булар? — суради у жиддий охангда.
«Жиддийлашиб коптими? — хаёлидан утказди Рахима секин эрига йул бушатаркан. — Нахотки, ичишни ташлаган булса?..»
Рахматали ичкарига кириб, хоналарни бирма-бир куздан кечирди. Сунгра тошойна ёнига куйилган Адхамнинг суратига кузи тушиб кулига олди.
— Углимми? — суради у Рахимага якин келиб. — Нега индамайсан? Шу менинг углимми?
— Йук! — деди Рахима тескари угирилиб. — Бу бола уйнашдан булган!
— Куйсанг-чи энди эски гапларни кузгайвермай!.. Орадан олти йил утди. Мен хам узгардим. Ха энди… Ушанда… Мастликда гапирсам гапиргандирман… Булди энди…
Рахматали секин хотинининг елкасидан кучиб узига каратди ва махкам багрига босди…
Рахима каршилик кила олмади.
Хаёллари чалкашиб кетганди.
Факат Анвар билан келгуси муносабатлари тугрисида кайгурарди.
* * *
Шу онда ташкари эшик очилиб, Адхам кириб келди. Рахматалини курди-ю, такка тухтаб, бузрайганча онасига каради.
— Вой, ана, даданг келди, Адхамжон! — углини кулидан етаклаб Рахматалининг рупарасига олиб келди Рахима. — Куришмайсанми?
Болакай Рахиманинг тиззасига ёпишганча тураверди. Рахматали хам деворга суяниб олганча бир муддат углига тикилиб тургач, истар-истамас, унга якин борди.
— Бу бола менга ухшамайди-ку! — деди бир кулини Адхамнинг бошига куйиб. — Сенга ухшаркан. Лекин бир тукиям менга ухшамаяпти.
— Нима?.. Уйнашдан орттирибманми булмаса?.. — тутокиб кетди Рахима. — Сизнинг болангиз-ку ахир!
— Исботла! — деди Рахматали истехзоли кулимсираб. Ва лаб буриб уй ичларини куздан кечира бошлади. Ана шунда жавон ичидаги Анварнинг суратини куриб шоша-пиша кулига олди.
— Бу ким?..
Рахима тош котиб колганди.
Ха, унутибди. Суратни беркитиш хаёлига келмабди. Энди нима килади? Нима дейди?..
Жонхолатда Адхамни багрига босди-да, бир бурчакка бикиниб олди.
— Ха-а, мени алдамокчи, «лох» килмокчи булдингми? Мени-я? Вей, мен-чи, ернинг тагида илон кимирласа биламан. Канжик, нега жимсан? Ким бу деяпман?..
— Нима ишингиз бор? — бирпаслик сукут, куркувлардан сунг бошини кутарди Рахима. — Олти йилдан бери каерда эдингиз? Бирор марта хотиним бор, болам бориди деб хабар олдингизми? Э, тугрукхонага боришга ярамай, кочвордингиз-ку!
— Сендан ким бу деб сураяпман, мегажин! — бакириб тахдид билан хотинига якинлашди Рахматали. — Бола шунданмиди-а, шунданмиди?
— Бола сиздан, билдингизми, сиздан!.. — Рахима хам буш келмай йиглаб бакирди. — Мен суюкоёк эмасман!
— Унда нега кимлигини айта олмаяпсан?.. Хозир бир уриб абжагингни чикариб куяман! Айт!
— Сизминан яшамайман! Юрагимдан чикариб ташлаганман аллакачон сизни!.. Кетинг! Кетинг дедим!..
Рахматали бу гапдан сунг сал бушашган куйи ортга тисланди.
— Кетиб бупман! — деди у Рахимага алам билан тикилиб. — Мана шу хунасанинг кимлигини аникламагунча хеч каерга кетмайман!..
“Аниклаб бупсан? — кунглидан утказди Рахима эхтиёткорлик билан Адхамни ошхона томонга судраб. — Сенам эрмидинг?.. Барибир Анвар акамдан воз кечмайман!.. Кетмай каерга борардинг?..
Шуларни уйлашга уйлади-ю, барибир калбининг бир четида Рахматалига нисбатан мехрми, ачинишми, уйгонгандек, боласини каттикрок багрига босди.
* * *
Ха, бу аёл икки ут орасида колиб кетганди. Шахар марказий касалхонасида жаррохлик килувчи Анварни севарди. Бирок фарзандининг отасига хам бефарк була олмасди. Айникса, Адхам аста-секинлик билан булса-да Рахматалига куника бориши унинг ич-этини кемирарди. Анвар билан куришди дегунча хаммасига куз юмиб унинг таклифига кунишни, никохдан утишни ихтиёр эта бошларди. Аммо уйга кайтгач, ширакайф Рахматалининг Адхамга кушилиб уйнаётганига кузи тушар ва хаёллари чалкашиб кетарди.
— Мени болам билан бирга узок-узокларга олиб кетинг, Анвар ака! — деди кунларнинг бирида. — Айтгандингиз-ку, кишлокка кучиб кетамиз деб! Кийналиб кетяпман! Нима килишни билмай бошим котган.
— Хуп, — деди Анвар огир хурсиниб. — Кишлокка кетамиз. Уша ерда ишимни давом эттиравераман. Сизлар хам тинч буласизлар. Катта туй киламиз.
— Качон? Качон олиб кетасиз?
— Яна бир хафта сабр килинг. Бу ердаги хужжат ишларимни тугатаман-у, шартта жунаворамиз. Айтганча, эрингиз-чи? У сизни кетишга куядими, ахир?
— Нега куймас экан? Нега энди уни эрингиз дейсиз? Факат… Адхамим богланиб коляпти холос унга. Ана шундан хавотирдаман.
— Яхши, тайёргарлигингизни куриб юраверинг. Бир хафтадан кейин жунаймиз!.. Кетамиз…
* * *
Бу тун негадир Адхам Рахиманинг ёнида ухлашни истамай, Рахматали ётган хонага чопкиллаб колди. Рахима баттар вахимага тушиб, секин эшик тиркишидан муралади. Рахматали курсига бир шиша арокни куйиб олган, кулида пиёла тула арок. Адхам эса унинг атрофида турли уйинлар курсатиб кийкириб кулар, Рахматали унга уйчан термулиб утирарди.
Рахиманинг бардоши етмади. Шартта эшикни очиб ичкарига кирди-да, Адхамга ёпишди.
— Бу ерда нима киляпсан? Юр, ётамиз, ухлаймиз!..
Рахматали даст урнидан туриб Рахиманинг йулини тусди. Унинг кузларидан ёш окиб, юзлари оша иягига окиб тушарди.
— Намунча юрагинг тош булмаса? — деди у хириллаб. — Кечирим сурадим-ку! Нега боланинг хаёлини бузасан?
— У ухлаши керак. Йулимни тусманг!
— Тусаман! То келишиб олмагунимизча бу ердан чикмайсан.
— Сиз билан келишадиган хеч нарса колмаган. Бемалол Россиянгизга кетаверишингиз мумкин.
— Бекорларни айтибсан!
Рахматали Адхамни кутариб олиб югурганча залга олиб кириб устидан эшикни ёпди ва кайтиб ётокка кирди.
Бу орада Рахима хам кунгли гаш тортиб хонадан чикиб кетмокчи булди. Улгурмади. Рахматали эшикни тамбалаб, югурганча келди-да, уни даст кутариб каравотга ёткизди.
— Куйвор! — дея инграниб эрининг кучли кулларидан халос булишга интиларди Рахима. Афсуски, кучи етмасди.
Рахматали зарда билан Рахиманинг куйлагини ечиб пастга отди ва томокларидан, юз-кузларидан упа кетди.
— Сен меникисан! — хирс билан шивирларди у. — Эрингман!.. Сен каёкдаги чувриндилар эмас, мен учун яралгансан. Яхшиси, воз кеч уша ифлосдан!
— Воз кечмайман! Коч, сен менга номахрамсан!
— Номахрам? У-чи? Махрамингми-а? Йу-ук! Сенинг махраминг факат менман!.. Кани, келакол! Нозланишни бас кил, жоним!..
Кучли куллар ичкарига оралади. Бу… Харакат хар кандай аёлнинг хам жонини олгулик.
Хозиргина турли карама-карши хаёллар исканжасида колиб, азобланаётган Рахима бирдан бушашди ва узи идрок этмаган холда инон-ихтиёрини эрининг кулига топширди.
* * *
Тонг отди. Рахима бушашган куйи урнидан турди. Дераза остидаги каравотда Адхам пишиллаб ухлар, Рахматали эса тескари угирилиб олганча сигарет тутатарди.
“Нималар килиб юрган эканман? — Рахима эрига зимдан бокаркан, рухан эзила бошлади. — Нега ушанда енгилтаклик килдим? Эримни кута олмадим? Нима булгандаям куз очиб курганим эди. Боламнинг отаси эди. Энди Анвар акага нима дейман? Нимага уни ишонтирдим?.. Э, хакикатни айтаман. Тушунади. Хаётимнинг колганини тинчлик-хотиржамликда утказишим шарт. Боламнинг шунча вакт отасиз яшагани етар. Ортик мунгайиб карашларига токатим етмайди.
Рахима кайтадан уринга чузилиб, Рахматалининг елкасига бошини куйди.
— Уйгондингми, жоним? — у сигаретни кулдонга куйиб ортга угирилди ва хотинини кучди. — Яхши ухладингми?
— Ха, анчадан бери бунаканги тиникиб ухламагандим. Каранг, Адхамингиз хам уйку орасида кулиб куйяпти. Дадаси келганига булса керак.
Рахматали бола ётган каравот томон караб куйди-да, жилмайди.
— Турайлик, мен нонушта тайёрлайман. — деди Рахима эрини турткилаб. — Хадемай ишга боришим керак.
— Ишга? Яна уша касалхонагами? — Рахматали беихтиёр ранги узгариб Рахиманинг иягини чангаллади. — Бормайсан. Энди уша ишхонангга якин йуламайсан?
— Вой, хайдаб юборишади-ку! — кулиб юборди Рахима. — Унда нима киламан?
— Хайдашса хайдашаверсин. Уйда — менинг ёнимда буласан.
— Хуп, хуп. Сиз айтганча була колсин. Кани, туринг!..
* * *
Рахима елиб-югуриб нонушта тайёрлади. Икковлашиб анча пайтгача овкатланишди. Ора-сирада Рахима эрига ер остидан бокар, хар тикилиб караганда, юраги хаприкиб-хаприкиб кетар, эрининг инсофга кирганидан, эски одатларини ташлаганидан астойдил умид киларди.
Бир махал ёток эшиги очилиб ичкаридан Адхам кулида кандайдир сурат билан чопиб чикди ва тугри Рахиманинг ёнига келди.
— Вой, болажоним, яхши ётиб турдингми? — Рахима негадир ранги учиб урнидан туриб кетган эрига-да эътибор бермай, Адхамнинг кулидаги суратни тортиб олди. — Бу нимайкан?
Не куз билан курсинки, суратда Рахматали ёшамол, малласоч бир аёлни кучиб утирар, аёлнинг кулида чамаси бир ярим яшар атрофидаги кизалок хам бор эди.
Рахима мияси чайкалган одам каби олдинига гарангсиб колди. Барибир дарров узини кулга олиб Рахматали томон угирилди.
— Бу… Бу кимлар?.. — суради у уф тортганча кулига сигарет олиб тутата бошлаган эридан. — Нега индамайсиз?.. К-кимлар?..
— Сенга нима кизиги бор?.. — жавоб килди Рахматали бироз хотиржам тортиб.
— Ие, нега кизиги булмасин?.. Айтинг!..
— Узинг тушуниб олмадингми?.. Оилам…
— Оилам?.. К-канакасига?.. Биз-чи?.. Биз киммиз унда?..
— Булди-да энди!.. — жеркиб ташлади Рахматали. — Мен сендан суриштираётганим йук-ку!.. Ха энди… Бир марта шунака булиб колганди… Шунгаям ота гури козихонами?..
— Шунака денг?.. — Рахима кутилмаганда кулидаги суратни Рахматалининг юзига улоктирди. — Мени… Алдаб, ахмок килган экансан-да!.. Йук, бунакаси кетмайди. Мен…
У жахл билан йулакка чикди-ю, Рахматали кутариб келган катта сумкани олиб кириб оёклари остига ташлади.
— Йукол, курнамак!.. Йукол! Сени куришга кузим йук. Уша маллаларингминан капишиб колгин!..
— Сен нотугри иш киляпсан. — дея уни тинчлантирмокчи булди Рахматали. — Кейин узинг афсусланиб коласан, нодон!
— Йуко-о-ол, ифло-ос! — бакирди Рахима. — Менинг уйимни булгама!.. Йуколсанг-чи!..
Рахматали лаб бурганча бир-икки елка кисиб олди-да, шоша-пиша кийиниб, сумкани елкасига илди.
— Мен огохлантирдим… Буёгини узинг биласан!..
У чикиб кетди…
Рахима эса анча вактгача углини кучоклаб утириб колди…
Кейин… Сапчиб урнидан турди-да, куз ёшларини арта-арта, Адхамни залдаги диванга утказиб, кулига телефон гушагини олди ва керакли ракамларни терди…
— Анвар ака, сизмисиз?.. Анвар ака, илтимос, бугунок бизни кишлокка олиб кетинг!..