Улмай туриб кумилган синглим!

Синглим Нозиманинг юраги болалигидан вакти-вакти билан хуруж килиб турарди. Уни доимий равишда текшириб турадиган шифокор: «Юрагидаги хасталик тугма, унга даво йук. Аммо доимий муолажа ва яхши эътибор туфайли касаллик зурайиб кетмаслигига эришсак, умрини узайтиришимиз мумкин, холос» деганди. Шунинг учун хам онам уни хеч качон ёлгиз куймас, муолажаларини канда килмас, хатто тунлари хам уни узи билан бирга олиб ётарди. Бирор иш билан банд булиб колганида эса уни ёлгиз колдирмаслигимизни тайинларди. Синглимнинг узи хам ёлгиз колишни истамас, купчилик булиб уйнашни хуш курарди. Мактабга мунтазам юбора олмасдик. Тез-тез касал булгани сабаб синф рахбари укитувчиларни уйимизга юбориб турарди.
Нозима ана шу зайлда улгайди. У 17 ёшга кирганида куринишидан шунчалар соглом ва тетик эдики, курган кишининг хаваси келар ва унинг касал эканлигига хеч ким ишонмасди.
Ташкаридан караганда, соглом ва бакувват, боз устига чиройли синглимни сураб, хонадонимизга совчилар кела бошлади. Аммо шифокорлар ота-онамга: «Кизингиз турмушга чикиши мумкин, бирок фарзанд кура олмайди», дейишгани боис келган совчиларга рад жавоб бериларди.
Шундай кунларнинг бирида синглим мактабдаги битирув окшомига тайёргарлик кураётган синфдош уртоклари билан мактаб фаоллар залида колишни суради. Онам унинг раъйини кайтармади, аммо унга энг якин дугонасини бириктириб куйди. Синфдошларининг бири кушик куйлар, бири шеър айтар, бошка бир гурухи эса кизикарли сахна куриниши тайёрлаётганди. Синглим эса раксга тушишни уз зиммасига олибди.
Хуллас, шу кун келди. Мактабда сунгги кунгирок буляпти. Мактаб ховлиси укувчи, укитувчи ва ота-оналар билан лик тула. Битирувчилар бирин-кетин тайёрлаган кушик, ракслари ва сахна куринишларини намойиш эта бошладилар. Кутилмаганда махзун, аммо жуда ёкимли куй таралди. Синглим раккосалар либосида даврага чикиб келди. У раксни шунчалар берилиб ижро этдики, тадбирга келганларнинг барчаси лол булиб колди. Ёнимда туриб синглимни кузатиб турган онажоним эса кувончдан йиглаб юборди. Синглимнинг юзи бахтиёрликдан ял-ял ёнар, кузлари эса кувончдан порлаб турарди.
Тушга якин уйга кайтганимизда хам синглимнинг хаяжони босилмаган, байрам яхши утганини, узи хам яйраб раксга тушганини такрор ва такрор гапираверарди. Гуё бир лахза ичида у бутунлай согайиб кетгандек эди.
Нозиманинг кувончи узокка бормади. Тушдан кейин, соат иккиларда тоби кочиб колди. У каттик хансирар ва зурга нафас оларди. Зудлик билан «Тез ёрдам» чакирдик. Синглим эса хушидан кетди. Канчалик уринмайлик, узига келмади. «Тез ёрдам» машинасида келган шифокор синглимизни текшириб кургач, хаммамизни ларзага келтирадиган хабарни айтди: «Кизингизга энди ёрдам бера олмаймиз… Бандалик экан, сабрли булинглар!» Хаммамиз дод солиб колавердик.
Ёз энди бошланган булса-да, кун жуда иссик, гуё бутун олам оташ булиб ёнарди. Шу сабабли хам кишлок оксоколи ота-онамга «Майитни эртага колдириб булмайди, тезрок тайёргарлигингизни куринг», деди. Нозимани сунгги манзилга кузатиб кайтаётганимизда эса хаёт гуё тухтаб колгандек эди.
Тунгич акам Салохиддин синглимни жуда яхши курарди. Унга мехри булакча эди. Айрилик унга каттик азоб бераётгани боис туни билан мижжа кокмай, ховлида юриб чикди ва тонг отар-отмас, шошилганча кабристонга бориб келишини айтиб, чикиб кетди. Лекин кетганига анча вакт булганига карамай, халигача ундан дарак йук эди.
Телефон килсак, кул телефони хам учик. Отам хавотирланиб: «Бировинг кабристонга бориб кел! Аканг бора солиб кайтаман, деганди-ку?!» деди. Мен бошкаларни кутиб хам утирмай, зудлик билан кабристонга жунадим.
Кабристон жимжит, факат синглимнинг кабри олдида кимдир куймаланарди. Югуриб борсам, акам бехуш ётибди, кабристон коровули эса уни узига келтиришга уринарди. Мен хам ёрдамга шошилдим. Акам бироздан кейин узига келди, аммо хаёли паришон эди. Кузларини бир нуктага кадаганча: «Билмай колибмиз, сени тириклай кумибмиз, бизни кечир, сингилжон, шошиб колибмиз!» дея зурга пичирларди.
У билан овора булиб, эътибор бермаган эканман. Акам тикилиб турган томонга карадим-у, хайкалдек котиб колдим. Синглимнинг кабри очилган. У уралган кафан чала очик, бир кули эса кафандан ташкарида ётарди. У ётган жойидан бор танаси билан ёнбошига угирилган, кузлари ярим очиклигича котиб колганди. Бутун баданим чумоли урмалагандек жимирлаб кетди, аммо узимни кулга олишга уриндим. Чунки акамнинг ахволи жуда ёмон, уни бу ердан олиб кетмасам, улиб колиши хеч гап эмасди. Кулимга телефонимни олиб, иккинчи акамга кунгирок килиб, унга кабристонга машина билан келишини тайинладим. Кейин коровул ёрдамида синглимнинг кафанини тугрилаб куйдим.
Акам бирпасда етиб келди ва катта акамни биргалашиб машинага утказдик. Коровулдан эса вазиятни отам ва оксоколларга етказиб, кабр масаласини хал килишини сураб, у ердан кетдик.
Касалхонага етиб боргунимизча Салохиддин акам яна хушидан кетди. Шифокорлар вокеа тафсилотини эшитгач: «Бу шунчаки стресс холат. Акангиз яхшилаб дам олиши лозим. Уни безовта килиш, узига келтиришга уриниш хавфли», дейишди. Бу орада ота-онам ва бошка кариндошларимиз хам касалхонага етиб келишди.
Бир жигаримиздан айрилиб, адо булаёзгандик. Акамнинг тузалиб кетишини Худодан тилаб, кутишдан бошка иложимиз йук эди.
Кабристон коровули отам ва оксоколга булиб утган вокеани батафсил айтиб берган экан, купни курган оксокол: «Сал шошибмиз-да, кизингиз улмаган, балки, клиник улим холатига тушиб колган экан, шекилли», дебди.
Коровулдан кейинчалик билсак, вокеа бундай булган экан: Салохиддин акам кабр бошига бориб фотиха укиётганда, кабр ичидан овоз эшитилибди. Куркиб кетган акам дуони тугатиши билан оркага кайтибди. Унинг ранги учиб, кора терга тушганча кайтаётганини курган коровул: «Нима гап, углим?» деб сураса, акам: «Шунчаки, куркдим, шекилли. Кабр ичидан овоз эшитилгандай булди», дебди. Коровул эса бу овоз кечадан буён тинмаганини, тонггача унга уйку бермаганини айтибди.
Буни эшитган акам югурганча синглимнинг кабрига борибди ва шоша-пиша кабрни очишга уринибди. Коровулнинг хайхайлашига карамай, кечагина кумилган эмасми, тупрокни осонликча хар томонга олиб ташлабди. Кабр очилганда эса акам синглимизни боя мен тасвирлаган холатда куриб, хушини йукотибди… Салохиддин акамнинг бир умрга одамови булиб колишига сабаб булган уша машъум вокеани хамон унута олганимиз йук.