Axdga vafo

Umar ibn Al-Xattob davrlarida u kishining xuzurlariga uch kishi miskin bir yigit bilan kirib shunday deyishdi:
- Ey, moʻminlar amiri, mana bu yigitdan biz uchun qasos olishingizni soʻraymiz, sababi bu inson bizni otamizni oʻldirdi.
Umar ibn al-Hattob:
- Nima uchun otalarini oʻldirding?
Yigit:

- Men tuya va echkilarni oʻtlatib yuruvchi choʻponman. Tuyalarimdan biri otalarining eridagi darahtni egani uchun otalari tuyamni tosh bilan urib, oʻldirib qoʻydi. Keyin men xam huddi shu toshni olib otalarini urgandim, oʻlib qoldi.
Umar ibn al-Xattob dedi:
- Demak, sen jazoga maxkumsan.
Yigit:
- Menga uch kun muxlat bering. Otam vafot etganlar. Menga va kichik ukamga bir hazinani meros etib qoldirganlar. Agar meni qatl etsangiz, mendan keyin meros xam yoʻqoladi, ukam xam xech vaqosiz qoladi.

Umar ibn al-Xattob:
- Kim seni qaytib kelishingga kafil boʻla oladi?
Yigit odamlarning yuziga razm solib chiqar ekan, mana shu inson deb Abu Zarrga ishora qiladi.
Umar ibn al-Xattob:
- Ey, Abu Zarr, sen shu yigitga kafilmisan?
Abu Zarr:
- Xa, ey moʻminlarning amiri.
Umar ibn al-Xattob:

- Sen u yigitni tanimaysan. Agarda qochib ketgudek boʻlsa, uning oʻrniga seni jazoga tortaman.
Abu Zarr dedi:
- Men unga kafilman, ey moʻminlar amiri.
Shu bilan yigit joʻnab ketdi. Oradan bir kun, ikki kun va nixoyat uchinchi kun oʻtyapti xamki, yigitdan darak yoʻq.

Odamlarning barchasi Abu Zarrdan havotirda edilar. Uni aslo jazoga tortilishini istamas edilar.
Shu maxal, shom namozidan biroz oldin yigit xalloslab yugurib yetib keldi. Uning yuzidan charchab, xoldan toygani bilinib turar edi. Yigit Umar ibn al-Xattob, moʻminlar amirining oldilariga kelib toʻhtadi.
Yigit:
- Hazinani ukamga topshirib keldim. Endi, meni jazolashingiz mumkin. Men sizning ihtiyoringizdaman.

Umar ibn al-Xattob hayron boʻlib soʻradilar:
- Seni nima qaytardi? Qochib ketishing xam mumkin edi-ku?!
Yigit:
- Rasululloxning vafotlaridan soʻng, "odamlarda “axdga vafo” degan narsa qolmabdi", deb aytishlaridan choʻchidim.

Umar ibn al-Xattob Abu Zarrdan soʻradilar:
- Nimaga sen kafil boʻlding?
Abu Zarr:
- "Rasululloxning vafotlaridan soʻng odamlarda “yahshilik” qolmabdi", deb aytishlaridan qoʻrqdim.
Oʻlib ketgan odamning farzandlari bundan taʼsirlanib, "biz uni afv etdik" deb aytdilar.

Umar ibn al-Xattob:
- Nimaga? Nima uchun?
Yigitlar:
- Odamlar "Rasululloxning vafotlaridan soʻng odamlardan “afv” yoʻqolib ketayapti", deb aytishlaridan qoʻrqyapmiz.